Farmakogenetik Nedir?

Klinik psikiyatri uygulamalarında kişilerarası farklılıklar görülmesi ciddi problemlere yol açmaktadır. Verilen standart bir ilaç dozu, bir kısım hasta için yetersizken, başka bir kısım hasta için ciddi olumsuz etkiler yaratabilir. İki tip hasta için de, uygun ilaç ve miktarı bulabilmek için farklı tedaviler arasında denemeler yapmak gerekir.

İlaçların etkinliği ve olumsuz sonuçları üzerine yapılan çalışmalarla, son elli yılda genetik faktörlerin etkisi fark edilmiştir ve Farmakogenetik kavramı ortaya çıkmıştır. Farmakogenetiğin amacı, ilaç etkinliğindeki değişkenliği, kalıtsal farklılıklara dayandırarak aydınlatmaktır.

Farmakogenetik sayesinde kişiselleştirilmiş tıbbın temel amaçları:

  • Hastalığa yatkınlığı öngörmek
  • Kalıtsal tanımı yapılmış teşhis için uygun yardımı belirlemek
  • Hastanın biyolojik özelliklerine dayanarak tedaviyi en uygun hale getirmek ve yan etkileri en düşük seviyeye indirmek

Farmakogenetik, ilaçla ortaya çıkan genetik değişimlere bakarken, belli bir ilacın yalnızca bir gen üzerindeki etkisine bakar. Bu alanda yapılan araştırmalarda, ilaç etkinliği ve yan etkilerde ırklara bağlı farklılık görüldüğü anlaşılmıştır. Ancak, insan, karmaşık bir yapı olduğundan tek bir gen üzerine yapılan çalışmaların kısıtlı bilgi verdiği görülmüştür. Aynı anda diğer genler ve gen takımlarının da göz önünde bulundurulması gerektiği düşünülerek farmakogenomik araştırmaları başlamıştır. Farmakogenomik, bir ilacın birden fazla gen ve gen takımları üzerindeki etkisini incelerken, sayısız faktörü göz önünde bulundurur. Epigenetik, yani hem çevresel etkenlerle (uyku, duygular, egzersiz, beslenme, ilaçlar vs.) hem de kalıtsal miras ile ortaya çıkan genetik değişimler incelenerek etkin olan faktörler kontrol edilmektedir.

Birçok faktöre bağlı bu değişimler her ne kadar bilimsel yöntemlerle kontrol edilmeye çalışılsa da, kişiselleştirilmiş tıbbın hatasız olması mümkün değildir.

Yorum yapın

Bu bölümde sadece yorumlarınızı iletin. Sorularınızı Soru Sor bölümünden aktarın.