Şüphecilik

Giderek artış gösteren aşırı şüphecilik ilişki sorunlarına neden olup kişiyi yalnızlaştırıyor. Obsesyon, paranoya ve depresyon gibi hastalıkların eşlik ettiği şüphecilikte kıskançlık türü şüphecilik öne çıkıyor.

Kişiyi nefes alamaz hale getiren ve sosyal yaşamı dağıtan şüphecilik ilişkileri de dinamitleyen bir özelliğe sahip. Özgüven azlığı yaşayan kişilerde görüldüğü gibi kendini aşırı beğenen ve eleştiriye kapalı kişilerde de sık rastlanıyor. Patron olması halinde çalışanlarına cehennem hayatı yaşatan şüpheci kişilikler sürekli zarar göreceği düşüncesi ile yaşarlar.
Şüphecilik nedir, tarifler misiniz?

Olayların geri planında birtakım görünenin dışında başka şeylerin olduğuna dair inançtır.

Şüpheciliği hafif ve ağır şüphecilik olarak tasnif edebilir miyiz?

Evet. Normalde insan doğası gereği şüphecidir. Şüpheci olmasa bilimsel doğrular kendini yenileyemez dolayısıyla da bilimsel olmaktan çıkarlardı. O düzey ve amaçtakş bir şüphecilik gerekli ve yararlıdır. Ama, amaçsız herşeyin altında bir bit yeniği aramak zararlı olsa gerekir. Ağır şüpheciliğe paranoya adı verilir. İlk defa Kahlbaum tarfaından bu keilme kullanılmıştır. Ama bunu bir hastalık olarak dile getiren kiş iünlü Alman psikiyatrisit Kraepelindir (1912).

Şüphecilik alanları farklı mıdır?

Psikiyatride genelde dört tür şüphecilik tanımlanır. Kıskançlıkta kişi aldatıldığına dair yoğun bir şüphe içindedir. Büyüklenmeci türde kişi büyük iddiaları, örneğin buluşları olduğu inancını taşır ve başkalarının kendisine engel teşkil ettiğine dair bir kuşku taşır. Bedensel şüphecilikte kişi örneğin bedeinin bir takım parazitlerin olduğu inancındadır. Bir erotomaik şüphecilik var dır ki orada kişi bir takım ünlü şahsiyetlerin kendilerine aşık olduğu inancındadırlar.

Mesela takip ediliyor, kendisine zarar verilecek, aldatılıyor şüphesi ile hastalık bulaşması, başka hastalıkların olduğu ve gizlice seviliyor gibi şüpheler aynı katagoride değerlendirilebilir mi?

Yukarda ifade ettiğim gibi farklı alt gruplardır ama kategori olarak hepsi de paranoid bozukluk kapsamında ele alınır.

Şüphenin marazi olması için süre ve mantık dışı mı olması gerekiyor?

Evet. Ayrıca kişinin işlevselliğini de etkiliyor olması gerkiyor.

Aşırı şüphecilikte özgüven eksikliğinin etkisi var mıdır?

Yakından ilişkisi vardır. Bir araştırmada öz güven eksikliği ile paranoid bozukluk arasında ilişki saptanmış, aynı araştırmada öz güven sorunu olmadığı halde ortaya çıkan paranoid durumların bir takım beyni etkileyen organik hastalıklardan kaynaklandığı belirlenmiştir.

Bu hastalık şizofreniye kadar gitme seyri gösterir mi?

Paranoid bozukluktan şizofreniye geçiş pek mutat değildir.

Şüphe kıskacında olanların aile birliğini bozacak ne gibi davranışları olmaktadır?

Şini sürekli olarak kendisini aldattığı yönünde itham etmeleri ve aşırı kontrolcü tutumları ile aile birlikteliğinde olmazsa olmaz bir değer olarn karşılıklı güven zemini büyük hasara uğramaktadır.

Şüphe düzeyi yüksek olanlar iyi patronluk ve yöneticilik yapabilirler mi?

Eğer şüpheleri işle ilgili değilse evet yapabilirler.

Aşırı şüpheci birisinin karar mevkisinde, ülke idaresinde olmasının ne gibi faturaları olur?

Aşırı şüpheci bir lider etrafındakilere hareket alanı tanımaz. Bol sorumluluk yükler ama ona uygun ölçüde yetki vermez. Ayrıca çevresindekileri yeterince teşvik etmeyen bir adereci üstüne üstlük olur olmaz suçlamalara da yönelirse iş verimliğii ve memnuniyeti ister istemez düşer.

Şüphecilik dul olanlarla, kadınlarda daha yüksek olmasını neye bağlıyorsunuz?

Gerçekten bu yönde bulgular vardır. Bildiğim kadarıyla sosyal destek sistemlerinin adı geçen koşullarda yetersiz olması ile konu açıklanmaya çalışılmaktadır.

Düşük eğitimli ve sosyoekonomik düzeyi düşüklerde daha fazla olduğu bilgisini doğrular mısınız?

Doğrudur. Yine sosyal destek sistemlerinin ve olması gereken ekonomik güvencenin yetersizliği burada da rol oynamaktadır diye düşünülmektedir.

Grandioz denilen kendini çok beğenen empatisiz kişilerde de oluyor mu?

Grandiyöz ve empatisiz kişiler düşman bir dünyada yaşadıklarına ve kendilerinin sahip oldukları yeteneklerin hep kıskanıldığına inanmaktadırlar. Bu da ister istemez paranoid düşüncelere kimi zaman da paranoid bozukluk düzeyinde marazi hallere sebep olabilmektedir.

Hocam somatik şüphe yaşayanların davranışları nasıldır, neler yaparlar, hayatları nasıl geçer?

Sürekli olarak bedenleriyle ilgili hastalık şüpheleri taşırlar. Acı verici bir durumdur. Eğer hekimler o ihtimaleri hesaba katmazlarsa ciddi sağlık sorunlarına yol açabilecek bir takım tıbbi girişimlere maruz kalabilirler.

Kötülük görme, takip edilme, herkesi düşman görme şüphelerinin modern yaşamda artışının sebepleri neler olabilir?

İnsan ilşiklerinin yetersiz olması, sanal ilişkilerin ağırlık kazanmaya başlaması, hukuk ve ekonomik sistemin karşılıklı güveni değil de güvensizliği esas alması gibi faktörler ilk akla gelen noktalardır. Diğer yandan ekonomik açıdan gelir dengesindeki büyük uçurumun da insanların bir birine sevmek yerine kıskanmalarını ön plana getiriyor olabilir kanısındayım.

Aşırı şüphecilik yaşanlarda algılama kusuru var mı?

Tabi ki. Diğerlerinin yaptığı en basit eleştiriyi bile kendilerie karşı yapılmış bir hakaret olarak algılayabilirler. Ancak, eğer fizyolojik anlamıyla algılama kusurundan söz ediyorsanız, paranoid bozuklukta illüzyon ve halüsinasyonlara rastlanmaz.

Beyinlerinde normal kişilere göre ne gibi farklılıklar vardır?

Paranoid bozukluk aslında nadir rastlanan bir durumdur. On binde 2-3 gibi. Populasyon az olunca üzerinde yapılan araştırmalar da görece kısıtlı olmaktadır. Bugüne dek yapılan araştırmalarda o grupta herhangi bir spesifik merkez sinir sistemi patolojisi saptanmamıştır.

Ruhsal hastalıklar sınıflandırmasında aşırı ve mantıksız şüphecilik nasıl sınıflandırılıyor? Hangi gruba giriyor?

Paranid bozukluk grubuna giriyor.

Şüphecilik nedeniyle sanrı yaşayanların hayatı nasıl etkileniyor?

Sürekli olarak şüphelerini teyit etme çabası içinde oluyorlar. O nedenle defalarca idari ve hukuki yollara baş vuruyorlar. Bu durum onların damgalanmasına sebep oluyor. En önemli sorun da bu oluyor.

Şüpheciliği aşırı yaşayanları ikna çalışması yararlı mı beyhude mi?

Beyhudedir.

Paranoid bozukluk yaşayanlar tehlikeli olabilirler mi?

Sıradan insanlardan daha fazla tehlikeli değildirler.

Sürekli haklarının yenildiğini düşünerek dilekçeler yazan, adli makamları meşgul eden kişiler bunlardan mı çıkıyor?

Genellikle evet.

Eşlik eden psikolojik sorunlar var mı?

Obsesyon, paranoya ve depresyon akraba fenomenler oldukları için paranoid bozukluğu olanlarda adını verdiğim durumlara rastlanabiliyor.

Kronik seyirli midir?

Malesef evet.

Erken dönem teşhisin tedaviye etkisi oluyor mu?

Ne yazık ki hayır.

Bu kişilerin tedaviden kaçma ya da tedaviyi ret görülüyor mu?

İç görüleri olmadığı için hastalıklarını kabul etmiyorlar ve tedaviye pek yanaşmıyorlar.

Tedavisi nasıldır?

Antipsikotikler ve psikoterapi yardımıyla paranoid düşünceler bir ölçüye kadar demarke edilyebiliyor. Yani paranoya geçmiyor ama dile getirilmiyor.

Psikoterapiye uygun mudurlar?

İç görü kazanmarı için psikoterapötik destek almalrında yarar vardır. Orada verilmesi gereken temel mesaj “Düşünclerinize katılmakta güçlük çekiyorum. Ama o düşüncelerden dolayı size olan saygımda herhangi bir azalma söz konusu değildir.” olmalıdır.

13.02.2014'ten beri Facebook'tayız.

“Şüphecilik” için 2 yorum yapıldı.

  1. yeşim diyor ki:

    düşünmekten geceleri uykusuz kalmaktan saçma sapan rüyalar görmekten çok yoruldum nefes alamıyorum mutlu değilim bu yetmezmiş gibi kafama herşeyi takıyorum depresyondayım farkındayım napıcam bilemiyorum

Yorum yapın

Bu bölümde sadece yorumlarınızı iletin. Sorularınızı Soru Sor bölümünden aktarın.

Duyurular

  • "Sanat eserleri hakkındaki yapacağınız psikolojik analizlerinizi bizimle paylaşmak ister misiniz?

    Analizlerinizi mkarikan46@gmail.com adresine gönderin, yayınlayalım.

    Örnek analiz için "Mavi Yasemin filmine psikanalitik bir bakış" başlıklı analizi inceleyebilirsiniz."

  • 1997-2010 yılları arasında Cerrahpaşa Tıp Fakültesi’nde kanser hastaları için haftada bir gün düzenlediğim grup terapilerinin sonunda hastalarımın yaşam kalitesi belirgin şekilde yükseldi. Enteresan bir şekilde hastaların espri yeteneği arttı, anksiyete ve depresyon azaldı. Bu deneyimimi paylaşmak ve sürdürmek üzere şimdi yine aynı adreste yani Cerrahpaşa Tıp Fakültesi, Psikiyatri Anabilim Dalı, KLP Bilim Dalı adresinde her cuma saat 09:00 - 10:30 arasında yapılacaktır. Grup herkese açıp olup randevu almaya gerek yoktur.

Online Randevu
Özgün Felsefi Psikiyatrik Aforizmalar
Sanat ve Psikiyatri
İlginç Olgular