Aşırı şeker tüketimi ve nörobilişsel problemler

Aşırı şeker tüketimi ve nörobilişsel problemler

Günümüzde şeker, yiyecek ve içeceklerin vazgeçilmez içeriği haline geldi. Bu, 60’tan fazla ülkede Dünya Sağlık Örgütü’nün tavsiyelerinin (25g(kişi/gün) dört katı fazla (>100 g/kişi/gün) kullanımla çocuklarda, ergenlerde ve yetişkinlerde aşırı şeker tüketimine yol açmıştır.

Şeker bir bağımlılık mıdır?

“Şeker bağımlılığı” kavramı ve şekerin kötüye kullanım maddesi olarak sınıflandırılması hala tartışılmaktadır. Bununla birlikte şeker ve uyuşturucu kullanımında, ilgili beyin devrelerinde ve moleküler sinyal yollarında örtüşme olduğuna dair artan kanıtlar vardır. İnsanlar şeker ve yiyecekleri homeostatik enerji dengesini düzenlemek için tüketir, aynı zamanda zevk için de tüketir. Lezzetli yiyeceklere yönelik bu hedonistik arzu ödül odaklıdır ve aşırı yeme, homeostatik düzenlemeyi geçersiz kılan uyumsuz/negatif nöroplastisite ile sonuçlanabilir. İnsanlarda şeker, bağımlılık yapan uyuşturucuların neden olduğu büyüklükte dopamin salınımını indükleyebilir, ödül isteğini uyarabilir. Bu durum şekerin diğer kötüye kullanılan ilaçlara benzer şekilde beyin ödül sinyallerini ve devrelerini değiştirdiğini öne sürüyor.

Şeker ve nörobilişsel problemler

Bir dizi kemirgen çalışmasında yüksek şeker ve/veya yüksek yağlı diyetlerin bağımlılık benzeri psikiyatrik fenotipleri hızlandırdığı gösterilmiştir. Artan kanıtlar, batı diyetinde yüksek şekerli yiyecek ve içecek tüketiminin artan obezite salgını ile bağlantılı olabileceğini gösteriyor. Ayrıca Dikkat eksikliği/hiperaktivite bozuklukları (DEHB) ile aşırı kilo/obezite arasında güçlü bir ilişki daha ortaya konmuştur. Çocuklarda yüksek şeker tüketimi hiperaktivite, yetişkinlerde ise dikkatsizlik ve dürtüsellik ile ilişkilidir.

İlginç bir şekilde, hamilelik sırasında yüksek sakaroz alımı, fare yavrularında artan lokomotor (lokomotor: kas ve iskelet sistemlerini kullanarak hareket etme becerisi) aktivite, azalmış dikkat/öğrenme ve dürtüsellik ile DEHB benzeri davranışsal fenotiplerini ortaya çıkarmıştır. Anksiyete, depresyon ve bilişsel eksiklikler, hayvan modellerinde bozulmuş hipokampal nörogenez ile güçlü bir şekilde ilişkilidir, ancak nedensel bir ilişki için kanıtlar eksiktir. Gerçekten de uzun süreli sakaroz tüketiminin ortaya çıkardığı kaygı ve uzamsal bellek bozukluklarına hipokampal nörogenez ve fizyolojideki değişiklikler eşlik eder.

Son kanıtlar, zayıf beslenme alışkanlıklarından kaynaklanan obezite ve dürtüselliğin, işlenmiş yiyecek ve içeceklerin daha fazla tüketimine yol açtığını göstermektedir.

Sukroz (sakaroz), modern yiyecek ve içeceklerde vazgeçilmez hale geldi. Aşırı şeker tüketiminin, obezite, artmış lokomotor aktivite, duygusal ve bilişsel bozukluklara neden olması şekerin kötüye kullanılan bir ilaç olarak sınıflandırılması için tüm kriterleri karşıladığını ileri sürüyor. Bununla birlikte, ergenlik döneminde başlayan kronik aşırı sukroz tüketiminin, yetişkinlik boyunca lokomotor davranışı, duyguları ve bilişi etkileyip etkilemediği belirsizliğini koruyordu. Bu nedenle, hareket, kaygı, hafıza ve hipokampal nörogenez üzerindeki etkileri belirlemek için uzun süreli sakaroz alımının etkisi bir fare modeli kullanılarak anlamaya çalışıldı. Sonuçlar ilk kez, uzun süreli sakaroz tüketiminin önemli ölçüde kilo alımına yol açtığını ve yetişkin farelerde azalmış hipokampal nörojenez ile ilişkili olarak kalıcı hiperaktivite ve öğrenme bozukluklarına neden olduğunu gösteriyor. Bu sonuçlar, batı diyetinde uzun süreli şeker alımının dikkat eksikliği ve hiperaktivite ile ilişkili bozuklukların patogenezinde rol oynayabileceğini düşündürmektedir.

KAYNAK:
Beecher, K., Alvarez Cooper, I., Wang, J., Walters, S. B., Chehrehasa, F., Bartlett, S. E., & Belmer, A. (2021). Long-term overconsumption of sugar starting at adolescence produces persistent hyperactivity and neurocognitive deficits in adulthood. Frontiers in neuroscience15, 567.

 

    formu doldurun, biz sizi arayalım

    Veri Sorumlusu: Prof. Dr. Kemal Arıkan
    Adres: Halaskargazi Cad. No: 103, Gün Apt, Daire: 4B, 34371 Osmanbey/İstanbul
    E-posta: info@kemalarikan.com

    Paylaşmış olduğunuz kişisel ve özel nitelikli kişisel verileriniz, Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’na (KVKK) uygun olarak ve Tıp mevzuatı kapsamında yerine getirmiş olduğumuz hizmet ve faaliyet amaçlarımız ile bağlantılı, sınırlı ve ölçülü olarak işlenmektedir. Danışanlarımız için hazırlanan Danışan KVKK aydınlatma Metnini ayrıca okuyunuz.

    Kişisel Verilerinizin Toplanması Usulü ve Hukuki Sebebi

    Kişisel verileriniz elektronik ortamda toplanmaktadır. Web sitemizdeki randevu alın kısmında form doldurduğunuzda da burada amaçla bağlantılı veri toplama faaliyeti yapılmış olacaktır.  Web sitemiz ve randevu Formunun bağlı olduğu e-posta yurt içi sunucularda barındırılmaktadır.

    Kişisel verileriniz; web sitesi üzerinden internet erişimleri 5651 sayılı kanun kapsamında log kaydı (ip adresi ve zaman damgası, trafik bilgileri, cihaz bilgisi, hangi sayfada ne kadar süre kaldığı vb.) domain-Server sağlayıcı tarafından tutulabilir. Web sitemizde reklam amaçlı çerezler kullanılmamaktadır. Çerezleri kapatma yöntemi politikada belirtilmektedir. Web sitesi adres, iletişim, hizmet sunulan alanlar hakkında bilgi verilmesi amacı ile uygulamaya konulmuştur.

    Kişisel verilerinizin işlenmesinin hukuki sebepleri;
    – 5651 sayılı Kanun
    – Meşru menfaat

    Kişisel Verilerinizin İşlenmesi Amacı

    Kişisel verileriniz KVKK 4/2 maddesinde belirtilen ilkeler dikkate alınarak, Sağlık ile ilgili mevzuat çerçevesinde öngörülen faaliyet çerçevesinde; sağlanan hizmetlerden yararlanabilmenizi ve hizmetlerimizin tanıtımını temin edebilmek, mevzuatın getirdiği saklama yükümlülüğünün yerine getirilmesi ve diğer yükümlülüklere uymak amaçlarıyla işlenecektir.

    Kişisel verileriniz mevzuatta belirtilen süreler, mevzuatta düzenleme olmaması halinde meşru menfaat uygulamalarına bağlı olarak amaçla orantılı süre boyunca saklandıktan sonra dijital olanlar geri dönüşümsüz olarak silinme yoluyla imha edilmektedir. İlgili kişinin silme talebi halinde, mevzuata aykırı olmamak şartı ile derhal yerine getirilmektedir.

    Kişisel verileri saklanması ve imha politikamızda saklama süreleri detaylı olarak planlanmıştır. 5651 sayılı Kanuna göre trafik kayıtları en az 1 yıl tutulması gerekmektedir. Uygulamamızda 1 yıllık süreye uyulmaktadır.

    Kişisel Verilerinizin Aktarılması

    Kişisel verileriniz prensip olarak yurt dışına aktarılmamaktadır. Ancak web sitemizden sosyal medya hesaplarına (Instagram, Facebook, Twitter, Youtube) yönlendiğinizde web sitemizden ayrılmış ve yurt dışından sunulan bu hesaplara geçiş yapmış olacağınız bilinmelidir.

    Web sitemiz yurtiçinden sunulduğundan bu kapsamda alınan verileriniz yurtdışına aktarılmamaktadır. Aynı şekilde web sitemizde yer alan randevu formunun düştüğü mail adresi yurtiçinden sunulması sebebiyle formda yer alan kişisel verileriniz yurtdışına aktarılmamaktadır.

    Kişisel Verileriniz, yukarıda belirtilen amaçlara, KVKK ve diğer mevzuat hükümlerine uygun olarak, yurtiçinde bulunan Turhost (veri işleyen) sunucularında barındırılmaktadır.

    Kişisel Verisi İşlenen İlgili Kişi Olarak Haklarınız

    KVKK 11. Maddesi ve yürürlükte bulunan diğer mevzuat çerçevesinde;
    Kişisel verilerinizin işlenip işlenmediğini öğrenme,

    • Kişisel verileriniz işlenmişse buna ilişkin bilgi talep etme,
    • Kişisel verilerin işlenme amacını ve bunların amacına uygun kullanılıp kullanılmadığını öğrenme,
    • Yurt içinde veya yurt dışında kişisel verilerinizin aktarıldığı üçüncü kişileri bilme,
    • Kişisel verilerinizin eksik veya yanlış işlenmiş olması halinde bunların düzeltilmesini isteme,
    • KVKK mevzuatında öngörülen şartlar çerçevesinde kişisel verilerinizin silinmesini veya yok edilmesini isteme,
    • Eksik veya yanlış verilerin düzeltilmesi ile kişisel verilerinizin silinmesi veya yok edilmesini talep ettiğinizde, bu durumun kişisel verilerinizin aktarıldığı üçüncü kişilere bildirilmesini isteme,
    • İşlenen verilerin münhasıran otomatik sistemler vasıtasıyla analiz edilmesi suretiyle aleyhinize bir sonucun ortaya çıkmasına itiraz etme,
    • Kişisel verilerin kanuna aykırı olarak işlenmesi sebebiyle zarara uğramanız halinde bu zararın giderilmesini talep etme haklarına sahipsiniz.

    Taleplerinizi Öne Sürerken Uyulması Gereken Usul ve Esaslar

    Kişisel verinin konusu olan siz ilgili kişi olarak yukarıda belirtilen haklarınızı, kullanmayı talep ettiğiniz hakka ilişkin açıklamalarınızı içeren yazılı veya Kişisel Verileri Koruma Kurulu’nun belirlediği diğer yöntemlerle, başvuruda talep ettiğiniz hususun açık ve anlaşılır şekilde

    Yukarda sunulan adrese ıslak imzalı olarak posta yolu ile, elden veya bizde kayıtlı olan e-posta hesabınızdan gönderebilirsiniz.

    Müracaatınıza esas teşkil eden hususların şahsınız ile ilgili olması, müracaatınızda kimlik ve adres bilgilerinizin bulunması gerekecektir. Kimlik doğrulaması bizde bulunan bilginizle sınırlı olarak yapılacaktır. Başkası adına müracaatta bulunacak iseniz; özel yetki içerir vekaletname ile başvurmanız gerekmektedir. Başvuru için özel bir format olmamakla birlikte web sitemizde bulunan başvuru formunu kullanabilirsiniz, talebinizin net bir şekilde yazılması net bir cevap verilmesini sağlayacaktır.

    Güncel Yazılar

    Haberler