Bilişsel Duygu Düzenleme Stratejileri ve Belirsizliğe Tahammülsüzlüğün Yas Süreci ile İlişkisi

Bilişsel Duygu Düzenleme Stratejileri ve Belirsizliğe Tahammülsüzlüğün Yas Süreci ile İlişkisi

Yas süreci, kaybın kesin olduğu ve geri dönüşünün olmadığının kabullenildiği bir süreçtir. Bu süreci yaşayan kişi inkar, öfke hali, depresyon ve kabullenme evrelerini tamamladıktan sonra hayatına kaldığı yerden devam etmelidir. Kayıp yaşayan kişi, yas aşamalarını başarılı şekilde tamamlayamadığı veya aşamalardan birine takılı kaldığı durumlarda ortaya bir patoloji çıkabilmektedir.

Yas süreci, kişi için bir stres faktörü olması sebebiyle bu dönemde kullanmış olduğu bilişsel duygu düzenleme stratejileri sürecin ilerlemesinde önemli bir etkendir. Garnefski ve arkadaşları, bilişsel duygu düzenleme stratejilerini iki ayrı şekilde gruplandırmışlardır: uyumlu stratejiler ve uyum bozucu stratejiler. Uyum bozucu stratejiler grubunda felaketleştirme, ruminasyon, kendini veya başkalarını suçlama yer alırken; kabul, pozitif tekrar odaklanma, plana tekrar odaklanma, pozitif yeniden değerlendirme ve bakış açısına yerleştirme uyumlu stratejiler grubunda yer almaktadır.

Yapılan araştırmalara bakıldığında ruminasyon gibi uyum bozucu stratejilerin yas sürecini olumsuz etkilediğini ve pozitif yeniden değerlendirmenin yas süreci üzerinde olumlu bir etki oluşturduğu görülmektedir.

Yas sürecini etkileyebilecek bir diğer faktör belirsizliğe tahammülsüzlük düzeyidir. Kişi, kaybı yaşadıktan sonra hayatındaki diğer durumlarda yaşadığı gibi belirsizliğe tahammülsüzlüğü yüksekse bu yeni duruma uyum sağlayabilmesi daha zordur. Buna bağlı olarak karmaşık yas belirtilerini gösterme riski de artacaktır. Özellikle ani ve beklenmedik kayıpların yaşanması, belirsizliğe tahammülsüzlüğü yüksek olan kişiler bu durumdan diğerlerine göre daha fazla etkilenebilirler. Ayrıca günlük hayatta yaşanan stres durumlarından sonra bile belirsizliğe tahammülsüzlüğün duygusal sorunların görülmesine dair önemli araştırmalar mevcuttur. Bu sebeple belirsizliğe tahammülsüzlük yas sürecini zorlaştıran etmenler arasında yerini almıştır.

Araştırma

Şan ve arkadaşları, 6 – 24 ay içerisinde bir yakınını kaybetmiş, bilişsel duygu düzenleme ve belirsizliğe tahammülsüzlük düzeylerinin yas süreci arasındaki ilişkisinin incelenmesi ve kişilerin demografik özelliklerinin yas düzeyi üzerindeki etkisinin anlaşılması amacıyla çalışmayı gerçekleştirmişlerdir. Araştırmanın amacı doğrultusunda hazırlanan araştırma soruları şunlardır:

  • Yas tepkileri ile bilişsel duygu düzenleme stratejileri arasında anlamlı bir ilişki var mıdır?
  • Yas tepkileri ile belirsizliğe tahammülsüzlük arasında anlamlı ilişki var mıdır?
  • Yas tepkileri çeşitli demografik özelliklere göre değişmekte midir?

18-65 yaş arası, bir yakınını kaybetmiş ve kayıptan günümüze kadar en az 6, en çok 24 ay geçmiş 304 yetişkin katılımcı oluşturmaktadır. Araştırmada kullanılan ölçekler; Demografik Bilgi Formu, Yas Ölçeği, Bilişsel Duygu Düzenleme Stratejileri Ölçeği ve Belirsizliğe Tahammülsüzlük Ölçeğidir.

Araştırmanın sonucunda, yas ile bilişsel duygu düzenleme ve belirsizliğe tahammülsüzlük arasında anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Bununla birlikte bilişsel, fiziksel ve davranışsal yas düzeylerinin cinsiyete, kişiye olan yakınlığına, görüşme sıklığına, psikiyatrik açıdan destek almasına, farklı bir kayıp yaşama ve aniden gerçekleşen bir kayıp durumuna göre farklılaştığı görülmüştür. Duygusal yas düzeyinin ise yakınlık durumuna, vefatın sebebine, görüşme sıklığına, psikiyatrik açıdan destek almasına, farklı bir kayıp yaşama ve beklenmedik bir kayıp yaşama durumuna göre farklılaştığı; yas ile duygusal yakınlık ve sosyal destek arasında pozitif yönde anlamlı ilişkinin olduğu saptanmıştır.

Yasını yaşayan kişiye ölen kişi arkasından ağlamamak gerektiğine veya tam tersi çevresinde üzüntüsünü abartılı şekilde göstermesini istemeyen kişiler bulunmaktadır. Veya destek olmak isteyip de sürekli ölen kişi hakkında konuşmak yas tepkilerinin tetikleyicisi olabilir. Bu sebeple sosyal destek olarak verilen telkinler bazen yas sürecinin uzamasına ya da patolojik yas belirtilerinin ortaya çıkmasına sebep olabilmektedir.

KAYNAK:
– Şan, R. (2021). Bilişsel duygu düzenleme stratejileri ve belirsizliğe tahammülsüzlüğün yas süreciyle ilişkisi (Master’s thesis, Maltepe Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü).

    formu doldurun, biz sizi arayalım

    Veri Sorumlusu: Prof. Dr. Kemal Arıkan
    Adres: Halaskargazi Cad. No: 103, Gün Apt, Daire: 4B, 34371 Osmanbey/İstanbul
    E-posta: info@kemalarikan.com

    Paylaşmış olduğunuz kişisel ve özel nitelikli kişisel verileriniz, Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’na (KVKK) uygun olarak ve Tıp mevzuatı kapsamında yerine getirmiş olduğumuz hizmet ve faaliyet amaçlarımız ile bağlantılı, sınırlı ve ölçülü olarak işlenmektedir. Danışanlarımız için hazırlanan Danışan KVKK aydınlatma Metnini ayrıca okuyunuz.

    Kişisel Verilerinizin Toplanması Usulü ve Hukuki Sebebi

    Kişisel verileriniz elektronik ortamda toplanmaktadır. Web sitemizdeki randevu alın kısmında form doldurduğunuzda da burada amaçla bağlantılı veri toplama faaliyeti yapılmış olacaktır.  Web sitemiz ve randevu Formunun bağlı olduğu e-posta yurt içi sunucularda barındırılmaktadır.

    Kişisel verileriniz; web sitesi üzerinden internet erişimleri 5651 sayılı kanun kapsamında log kaydı (ip adresi ve zaman damgası, trafik bilgileri, cihaz bilgisi, hangi sayfada ne kadar süre kaldığı vb.) domain-Server sağlayıcı tarafından tutulabilir. Web sitemizde reklam amaçlı çerezler kullanılmamaktadır. Çerezleri kapatma yöntemi politikada belirtilmektedir. Web sitesi adres, iletişim, hizmet sunulan alanlar hakkında bilgi verilmesi amacı ile uygulamaya konulmuştur.

    Kişisel verilerinizin işlenmesinin hukuki sebepleri;
    – 5651 sayılı Kanun
    – Meşru menfaat

    Kişisel Verilerinizin İşlenmesi Amacı

    Kişisel verileriniz KVKK 4/2 maddesinde belirtilen ilkeler dikkate alınarak, Sağlık ile ilgili mevzuat çerçevesinde öngörülen faaliyet çerçevesinde; sağlanan hizmetlerden yararlanabilmenizi ve hizmetlerimizin tanıtımını temin edebilmek, mevzuatın getirdiği saklama yükümlülüğünün yerine getirilmesi ve diğer yükümlülüklere uymak amaçlarıyla işlenecektir.

    Kişisel verileriniz mevzuatta belirtilen süreler, mevzuatta düzenleme olmaması halinde meşru menfaat uygulamalarına bağlı olarak amaçla orantılı süre boyunca saklandıktan sonra dijital olanlar geri dönüşümsüz olarak silinme yoluyla imha edilmektedir. İlgili kişinin silme talebi halinde, mevzuata aykırı olmamak şartı ile derhal yerine getirilmektedir.

    Kişisel verileri saklanması ve imha politikamızda saklama süreleri detaylı olarak planlanmıştır. 5651 sayılı Kanuna göre trafik kayıtları en az 1 yıl tutulması gerekmektedir. Uygulamamızda 1 yıllık süreye uyulmaktadır.

    Kişisel Verilerinizin Aktarılması

    Kişisel verileriniz prensip olarak yurt dışına aktarılmamaktadır. Ancak web sitemizden sosyal medya hesaplarına (Instagram, Facebook, Twitter, Youtube) yönlendiğinizde web sitemizden ayrılmış ve yurt dışından sunulan bu hesaplara geçiş yapmış olacağınız bilinmelidir.

    Web sitemiz yurtiçinden sunulduğundan bu kapsamda alınan verileriniz yurtdışına aktarılmamaktadır. Aynı şekilde web sitemizde yer alan randevu formunun düştüğü mail adresi yurtiçinden sunulması sebebiyle formda yer alan kişisel verileriniz yurtdışına aktarılmamaktadır.

    Kişisel Verileriniz, yukarıda belirtilen amaçlara, KVKK ve diğer mevzuat hükümlerine uygun olarak, yurtiçinde bulunan Turhost (veri işleyen) sunucularında barındırılmaktadır.

    Kişisel Verisi İşlenen İlgili Kişi Olarak Haklarınız

    KVKK 11. Maddesi ve yürürlükte bulunan diğer mevzuat çerçevesinde;
    Kişisel verilerinizin işlenip işlenmediğini öğrenme,

    • Kişisel verileriniz işlenmişse buna ilişkin bilgi talep etme,
    • Kişisel verilerin işlenme amacını ve bunların amacına uygun kullanılıp kullanılmadığını öğrenme,
    • Yurt içinde veya yurt dışında kişisel verilerinizin aktarıldığı üçüncü kişileri bilme,
    • Kişisel verilerinizin eksik veya yanlış işlenmiş olması halinde bunların düzeltilmesini isteme,
    • KVKK mevzuatında öngörülen şartlar çerçevesinde kişisel verilerinizin silinmesini veya yok edilmesini isteme,
    • Eksik veya yanlış verilerin düzeltilmesi ile kişisel verilerinizin silinmesi veya yok edilmesini talep ettiğinizde, bu durumun kişisel verilerinizin aktarıldığı üçüncü kişilere bildirilmesini isteme,
    • İşlenen verilerin münhasıran otomatik sistemler vasıtasıyla analiz edilmesi suretiyle aleyhinize bir sonucun ortaya çıkmasına itiraz etme,
    • Kişisel verilerin kanuna aykırı olarak işlenmesi sebebiyle zarara uğramanız halinde bu zararın giderilmesini talep etme haklarına sahipsiniz.

    Taleplerinizi Öne Sürerken Uyulması Gereken Usul ve Esaslar

    Kişisel verinin konusu olan siz ilgili kişi olarak yukarıda belirtilen haklarınızı, kullanmayı talep ettiğiniz hakka ilişkin açıklamalarınızı içeren yazılı veya Kişisel Verileri Koruma Kurulu’nun belirlediği diğer yöntemlerle, başvuruda talep ettiğiniz hususun açık ve anlaşılır şekilde

    Yukarda sunulan adrese ıslak imzalı olarak posta yolu ile, elden veya bizde kayıtlı olan e-posta hesabınızdan gönderebilirsiniz.

    Müracaatınıza esas teşkil eden hususların şahsınız ile ilgili olması, müracaatınızda kimlik ve adres bilgilerinizin bulunması gerekecektir. Kimlik doğrulaması bizde bulunan bilginizle sınırlı olarak yapılacaktır. Başkası adına müracaatta bulunacak iseniz; özel yetki içerir vekaletname ile başvurmanız gerekmektedir. Başvuru için özel bir format olmamakla birlikte web sitemizde bulunan başvuru formunu kullanabilirsiniz, talebinizin net bir şekilde yazılması net bir cevap verilmesini sağlayacaktır.

    Güncel Yazılar

    Haberler