Farmakoterapi ve psikoterapi ayrımına dair

Bence; psikoterapi bir sanat iken, farmakoterapi tümüyle bilimsel ilkelere dayanır.

Bu noktada, ilk aklıma gelen kişi, çok değerli hocamız Alaattin Akçasu oldu. Farmakolojinin duayenlerindendi. Bildiğim kadarıyla “British Journal of Pharmacology” gibi alanın en saygın dergilerinden birinde editörlük yapmışlığı vardı. Cerrahpaşa yıllarında yani ta 80’lerde…

Derdi ki; “farmakotrapi ile olmayan bir yeteneği oluşturma şansınız yoktur. Ancak var olan bir potansiyeli harekete geçirebilirsiniz. Örneğin bağışıklık sistemi tümüyle iflas etmiş bir insanda antibiyotik maalesef işe yaramaz!” Ya da biz, örneğin, psikiyatriden söz ediyorsak; genetik olarak ilaca cevabı zorunlu kılan, örneğin serotonin taşıyıcı geni olmayan bir insana serotonin geri alım engelleyicisi ilaç çalışmaz. Bu ve benzeri örnekleri çoğaltmak mümkündür. Yine, bu yolla yapacağınız etkinin bir limiti vardır. O da biyolojik kapasite kadardır.

Bir başka nokta ise, farmakoloji bilim denen şeyin bütün özelliklerini içerir. Tekrarlanabilir, yanlışlanabilir, ölçülebilir vs….

Ama psikoterapinin sanatsal boyutu çok ağırlıklıdır. İlaçla tedaviyi iyi bir öğretimle gayet güzel başarabilirsiniz. Ama psikoterapi için sanatsal yetenek gerekir. Eğitim sizi uzun yıllarda belirli bir noktaya taşır belki, ama yine de yetenek, ille de yetenek! Sonra hastada da sanatsal süreci kavrayabilecek bir alt yapı neredeyse şarttır. Yani, her hasta psikoterapiden yarar göremez. Fazlasıyla özneldir, olmayan bir yeteneği açığa çıkartmaktır. Bu ifade sanat nedir sorusuna cevap arayan Aristoteles’i hatırlatır bana. “Bilim, olanı, sanat ise olabilecek olanı anlatır!”…

Özetle ilaçla insanı stabilize edersiniz, sağlıklı ve optimal düzeyde olacak şekilde yaşamla bağdaşır bir noktaya taşırsınız, psikoterapi, ile de onu, yaratıcı, yani insana özel biricik yeteneğe ulaştırırsınız… Bu bütünsellik için farklı ifadeler de kullanılabilir tabi; mesela, ilaçlar dengeyi kurarken, psikoterapi anlamı inşa eder, bunlardan birisi neden olmasın?