Dopamin nedir, dopaminin psikiyatrik hastalıklarda rolü nedir?

Dopamin, insanlarda ve hayvanlarda beyne ait birçok işlevin yerine getirilmesinde öneme sahip bir nörokimyasaldır. Dopamin diğer nörokimyasallar gibi sinir hücreleri arasında iletişimi ve etkileşimi sağlayan bir maddedir.

Dopamin nedir?

Dopamin beynin özellikle belirli merkezlerinde yoğun olarak bulunur ve bu bölgelerdeki aktivite üzerinde etkili olur. Bu merkezlerden biri ‘substantia nigra’ diye bilinen insanlarda vücut hareketlerinin sağlıklı yerine getirilmesini düzenleyen beyin çekirdeğidir. Bu ve civarındaki bölgelerde sinir hücrelerinin çeşitli sebeplerle harabiyeti sonucunda, beden hareketlerinin yavaşladığı, sıklıkla uzuvlarda istemsiz titremenin eşlik ettiği hareket bozuklukları ortaya çıkar. Bu hastalıklar arasında en yaygın olanı Parkinson hastalığıdır. Parkinson hastalığında tedavi beynin bu merkezlerinde sinir harabiyeti sebebiyle eksik olan dopamin isimli nörokimyasalın yerine konulması yoluyla yapılmaktadır.

Dopaminin psikiyatrik hastalıklardaki rolü

Dopaminin psikiyatrik hastalıklardaki rolü büyüktür. İnsan beyninde ‘prefrontal korteks’ diye adlandırılan ve beynin en ön tarafında yer alarak kişinin amaçlı ve hedefe yönelik davranışlarını yöneten merkezin, beynin daha arkada ve altta kalan merkezleriyle ilişkisi yine büyük oranda dopamin tarafından sağlanır.

Dopaminin davranış ve alışkanlıklarla ilişkisi

Dopaminin kişinin belirli bir davranışı sürdürmesi veya belirli bir alışkanlığı devam ettirmesiyle (yani beynin ödül mekanizmasıyla) çok yakından ilişkili olduğu, bu nedenlerle alkol-madde bağımlılığı, kumar oynama alışkanlığı ve internet-bilgisayar bağımlılığı gibi tabloların oluşma mekanizmasında önemli role sahip olduğu düşünülmektedir.

Dopaminin önem taşıdığı psikiyatrik hastalıklar

Dopaminin önem taşıdığı bir diğer psikiyatrik hastalık grubu, psikotik bozukluklar diye adlandırılan kişinin gerçeği değerlendirme yeteneğinin ileri düzeyde bozuk olduğu, hezeyan (açıkça yanlış ve değiştirilemez inanış) ve halüsinasyonların eşliğinde ortaya çıkan tablolardır.

Bu hastalıklarda dopamin sisteminin normalden daha fazla çalıştığı kanıtlanmıştır. Nitekim bu psikiyatrik hastalıklarda dopamin sisteminin normal işlevlerinin sağlanabilmesi amacıyla anti-dopaminerjik (dopaminin etkinliğini azaltan) işlevli ilaçlar kullanılmaktadır.

Yorum yapın

Bu bölümde sadece yorumlarınızı iletin. Sorularınızı Soru Sor bölümünden aktarın.