Majör Depresif Bozuklukta Biyobelirteçler – 3

Majör Depresif Bozuklukta Biyobelirteçler – 3

Majör Depresif Bozuklukta Biyobelirteçler yazı dizisinin ilk bölümünde biyobelirteçlerin ne olduğu, depresyonun teşhisi ve tedavi yanıtını öngörmede neden ve nasıl kullanıldığından, ikinci bölümde ise majör depresyonun teşhisi için manyetik rezonans görüntüleme yöntemleriyle elde edilen biyobelirteçlerden bahsedilmişti. İlgili yazılara aşağıdaki bağlantılardan ulaşabilirsiniz.

https://www.kemalarikan.com/major-depresif-bozuklukta-biyobelirtecler-1.html

https://www.kemalarikan.com/major-depresif-bozuklukta-biyobelirtecler-2.html

Serinin bu son bölümünde ise majör depresyonun  teşhisinde öne çıkan EEG ve PET yöntemleriyle elde edilen biyobelirteçlerden bahsedeceğiz.

Kantitatif Elektroensefalografi (QEEG)

Elektroensefalogram (EEG) kafa derisine bağlanan metal diskler yoluyla beynin elektriksel aktivitesinin izlendiği girişimsel olmayan ağrısız ve yan etkisiz bir teşhis yöntemidir. Her hastada rahatlıkla kullanılabilecek, hızlı ve ucuz bir yöntem olması nedeniyle nöropsikiyatride halen yaygın kullanılan teşhis yöntemleri arasındadır.

Majör Depresyonun Teşhisinde dinlenme durumu EEG çalışmaları, çeşitli frekanslardaki beyin dalgaları arasından alfa (8-12 Hz) dalgalarının mutlak gücünün depresyon hastalarını sağlıklı kontrollerden ayırabileceği savını ortaya koymuştur (Olbrich, 2013). Depresyon hastaları üzerinde yapılan EEG araştırmaları,

  • EEG alfa mutlak gücünün depresyon hastalarında sağlıklı kontrollere göre daha yüksek düzeyde bulunduğu (Begi ć vd.; 2011; Jaworska vd., 2012)
  • Bazı çalışmalarda alfa dalgalarının mutlak gücü yerine rölatif gücünün depresyon hastalarında yüksek olduğunu (John vd., 1988; Prichep &John, 1992)
  • Bu farkın özellikle beynin ön ve parietal ya da oksipital alanlarında meydana geldiği (Grin-Yatsenko vd., 2009; Jaworska vd., 2012; Bruder vd.,2008) bulunmuştur.
  • Ancak bazı çalışmalar bunun tam tersini ya da alfa dalgasının yanında düşük frekanslı teta dalgasının da erken dönem depresyonda ortaya çıktığını rapor etmiştir (Grin-Yatsenko vd., 2010).
  • Beynin sağ ve sol yarım kürelerindeki elektrofizyolojik aktivite farklılıkarı EEG’de asimetri olarak tanımlanmaktadır. EEG’de daha büyük sağ yanal aktivitelere sahip alfa asimetri paterni, depresyon için oldukça çalışılan bir biyobelirteç olmuştur (Gordon vd., 2010).
  • EEG’de hızlı bir frekans (> 30Hz) bandı olan Gamma dalgalarının depresyonu sağlıklı kontrollerden ve bipolar depresyondan ayırdığını, antidepresanların tedaviyle birlikte gamma aktivitesini değiştirdiğini göstermiştir (Fitzgeral ve Watson, 2018).

Positron Emisyon Tomografisi (PET)

Damar yolu ile enjekte edilen metabolik radyoaktif ajanların biriktiği normal veya patolojik dokuları görüntüleyen bir görüntüleme tekniği olup metabolik veya fonksiyonel görüntüleme için kullanılır. Majör Depresyonla birlikte beyindeki fonksiyonel değişikler PET ile kolaylıkla incelenebilmektedir. Yapılan PET çalışmaları beyindeki serotenerjik, nöro-inflamasyon ve amiloidlerin depresyonun ortaya çıkmasında risk olduğunu göstermiştir. Örneğin;

  • Beynin fronto-limbik bölgelerindeki serotoninerjik düzensizlik depresyona yatkınlığa işaret etmektedir (Frokjaer ve diğerleri, 2008).
  • İntihar girişimi olan MDB hastalarının ön beyin, beyin sapı ve putamen bölgelerinde serotonerjik düzensizliğin etkilerini destekleyen serotonin taşıyıcı bağlama potansiyelinin daha düşük olduğu görülmüştür (Nye vd. 2013).
  • İlaçsız majör depresyon hastalarının subgenual anterior singulat korteks alanlarında nöro-inflamasyonu destekleyen biyobelirteçlere rastlandı. Tedavi edilmemiş hastalardaysa bu göstergeler daha yüksekti (Richards vd., 2018).
  • Amiloid PET çalışmasına göre, hafif bilişsel bozukluğu olan majör depresyon hastalarının hafızada kilit rol oynayan hipokampüs bölgelerinde amiloid plakların birikimi gözlemlendi (Wu vd., 2018).

Sonuç olarak hem EEG hem de PET yöntemiyle elde edilen biyobelirteçler, majör depresyonun duygu düzenleme işlevinin yanında bilişsel işlevlerdeki bozulmalarıyla karakterize olduğunu göstermektedir.

KAYNAKLAR:
– Yazıda bahsedilen çalışmalar Dr. Lai’nin “Majör depresif bozuklukta tedavi yanıtlarının teşhisi ve tahmini için fronto-limbik nörogörüntüleme biyobelirteçleri” (2021) ve Dr. Olbrich’in ”Majör depresif bozuklukta EEG biyobelirteçleri: Ayırt etme gücü ve tedavi yanıtının tahmini” (2013) adlı derleme makalelerinde yer almaktadır.
– Olbrich, Sebastian; Arns, Martijn (2013). EEG biomarkers in major depressive disorder: Discriminative power and prediction of treatment response. International Review of Psychiatry, 25(5), 604–618. doi:10.3109/09540261.2013.816269.
– Lai, C. H. (2021). Fronto-limbic neuroimaging biomarkers for diagnosis and prediction of treatment responses in major depressive disorder. Progress in Neuro-Psychopharmacology and Biological Psychiatry, 107, 110234.

 

    formu doldurun, biz sizi arayalım

    Veri Sorumlusu: Prof. Dr. Kemal Arıkan
    Adres: Halaskargazi Cad. No: 103, Gün Apt, Daire: 4B, 34371 Osmanbey/İstanbul
    E-posta: info@kemalarikan.com

    Paylaşmış olduğunuz kişisel ve özel nitelikli kişisel verileriniz, Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’na (KVKK) uygun olarak ve Tıp mevzuatı kapsamında yerine getirmiş olduğumuz hizmet ve faaliyet amaçlarımız ile bağlantılı, sınırlı ve ölçülü olarak işlenmektedir. Danışanlarımız için hazırlanan Danışan KVKK aydınlatma Metnini ayrıca okuyunuz.

    Kişisel Verilerinizin Toplanması Usulü ve Hukuki Sebebi

    Kişisel verileriniz elektronik ortamda toplanmaktadır. Web sitemizdeki randevu alın kısmında form doldurduğunuzda da burada amaçla bağlantılı veri toplama faaliyeti yapılmış olacaktır.  Web sitemiz ve randevu Formunun bağlı olduğu e-posta yurt içi sunucularda barındırılmaktadır.

    Kişisel verileriniz; web sitesi üzerinden internet erişimleri 5651 sayılı kanun kapsamında log kaydı (ip adresi ve zaman damgası, trafik bilgileri, cihaz bilgisi, hangi sayfada ne kadar süre kaldığı vb.) domain-Server sağlayıcı tarafından tutulabilir. Web sitemizde reklam amaçlı çerezler kullanılmamaktadır. Çerezleri kapatma yöntemi politikada belirtilmektedir. Web sitesi adres, iletişim, hizmet sunulan alanlar hakkında bilgi verilmesi amacı ile uygulamaya konulmuştur.

    Kişisel verilerinizin işlenmesinin hukuki sebepleri;
    – 5651 sayılı Kanun
    – Meşru menfaat

    Kişisel Verilerinizin İşlenmesi Amacı

    Kişisel verileriniz KVKK 4/2 maddesinde belirtilen ilkeler dikkate alınarak, Sağlık ile ilgili mevzuat çerçevesinde öngörülen faaliyet çerçevesinde; sağlanan hizmetlerden yararlanabilmenizi ve hizmetlerimizin tanıtımını temin edebilmek, mevzuatın getirdiği saklama yükümlülüğünün yerine getirilmesi ve diğer yükümlülüklere uymak amaçlarıyla işlenecektir.

    Kişisel verileriniz mevzuatta belirtilen süreler, mevzuatta düzenleme olmaması halinde meşru menfaat uygulamalarına bağlı olarak amaçla orantılı süre boyunca saklandıktan sonra dijital olanlar geri dönüşümsüz olarak silinme yoluyla imha edilmektedir. İlgili kişinin silme talebi halinde, mevzuata aykırı olmamak şartı ile derhal yerine getirilmektedir.

    Kişisel verileri saklanması ve imha politikamızda saklama süreleri detaylı olarak planlanmıştır. 5651 sayılı Kanuna göre trafik kayıtları en az 1 yıl tutulması gerekmektedir. Uygulamamızda 1 yıllık süreye uyulmaktadır.

    Kişisel Verilerinizin Aktarılması

    Kişisel verileriniz prensip olarak yurt dışına aktarılmamaktadır. Ancak web sitemizden sosyal medya hesaplarına (Instagram, Facebook, Twitter, Youtube) yönlendiğinizde web sitemizden ayrılmış ve yurt dışından sunulan bu hesaplara geçiş yapmış olacağınız bilinmelidir.

    Web sitemiz yurtiçinden sunulduğundan bu kapsamda alınan verileriniz yurtdışına aktarılmamaktadır. Aynı şekilde web sitemizde yer alan randevu formunun düştüğü mail adresi yurtiçinden sunulması sebebiyle formda yer alan kişisel verileriniz yurtdışına aktarılmamaktadır.

    Kişisel Verileriniz, yukarıda belirtilen amaçlara, KVKK ve diğer mevzuat hükümlerine uygun olarak, yurtiçinde bulunan Turhost (veri işleyen) sunucularında barındırılmaktadır.

    Kişisel Verisi İşlenen İlgili Kişi Olarak Haklarınız

    KVKK 11. Maddesi ve yürürlükte bulunan diğer mevzuat çerçevesinde;
    Kişisel verilerinizin işlenip işlenmediğini öğrenme,

    • Kişisel verileriniz işlenmişse buna ilişkin bilgi talep etme,
    • Kişisel verilerin işlenme amacını ve bunların amacına uygun kullanılıp kullanılmadığını öğrenme,
    • Yurt içinde veya yurt dışında kişisel verilerinizin aktarıldığı üçüncü kişileri bilme,
    • Kişisel verilerinizin eksik veya yanlış işlenmiş olması halinde bunların düzeltilmesini isteme,
    • KVKK mevzuatında öngörülen şartlar çerçevesinde kişisel verilerinizin silinmesini veya yok edilmesini isteme,
    • Eksik veya yanlış verilerin düzeltilmesi ile kişisel verilerinizin silinmesi veya yok edilmesini talep ettiğinizde, bu durumun kişisel verilerinizin aktarıldığı üçüncü kişilere bildirilmesini isteme,
    • İşlenen verilerin münhasıran otomatik sistemler vasıtasıyla analiz edilmesi suretiyle aleyhinize bir sonucun ortaya çıkmasına itiraz etme,
    • Kişisel verilerin kanuna aykırı olarak işlenmesi sebebiyle zarara uğramanız halinde bu zararın giderilmesini talep etme haklarına sahipsiniz.

    Taleplerinizi Öne Sürerken Uyulması Gereken Usul ve Esaslar

    Kişisel verinin konusu olan siz ilgili kişi olarak yukarıda belirtilen haklarınızı, kullanmayı talep ettiğiniz hakka ilişkin açıklamalarınızı içeren yazılı veya Kişisel Verileri Koruma Kurulu’nun belirlediği diğer yöntemlerle, başvuruda talep ettiğiniz hususun açık ve anlaşılır şekilde

    Yukarda sunulan adrese ıslak imzalı olarak posta yolu ile, elden veya bizde kayıtlı olan e-posta hesabınızdan gönderebilirsiniz.

    Müracaatınıza esas teşkil eden hususların şahsınız ile ilgili olması, müracaatınızda kimlik ve adres bilgilerinizin bulunması gerekecektir. Kimlik doğrulaması bizde bulunan bilginizle sınırlı olarak yapılacaktır. Başkası adına müracaatta bulunacak iseniz; özel yetki içerir vekaletname ile başvurmanız gerekmektedir. Başvuru için özel bir format olmamakla birlikte web sitemizde bulunan başvuru formunu kullanabilirsiniz, talebinizin net bir şekilde yazılması net bir cevap verilmesini sağlayacaktır.

    Güncel Yazılar

    Haberler