OKB’de Belleğe Duyulan Güven ve Üstbilişin Tanıdaki Rolü

OKB’de Belleğe Duyulan Güven ve Üstbilişin Tanıdaki Rolü

Obsesif Kompulsif Bozukluk (OKB), bir bireyin işlevselliğini ve yaşam kalitesini olumsuz etkileyen yaygın bir ruhsal bozukluktur. Obsesyonlar bireylerin müdahaleci ve istenmeyen olarak algıladıkları tekrarlayan düşünceler, imgeler ve dürtülerdir. Kompulsiyonlar, davranışsal olduğu kadar bilişsel de olabilen obsesyonlara yanıt olarak gerçekleştirilen tekrarlayan eylemlerdir.

OKB belirtilerinin en çok dikkat çekenlerinden biri kontrol etme davranışlarıdır. Örneğin, kişinin kapıyı kilitleyip kilitlemediğini, ocağın altını söndürüp söndürmediğini kontrol etmesi gibi. Bu tür sorunların varlığı OKB hastalarında bellek sorunları olabileceğini düşündürmektedir. Ancak OKB’de bellek üzerine yapılan bir çalışma (Derin ve Irak, 2020), OKB hasalarında görülen bellek problemlerinin genel bellek performansından ziyade hastaların belleklerine duydukları güvensizlik ve bilme hislerinin zayıflığıyla ilişkili olabileceğini ortaya çıkardı.

Derin ve Irak’ın yaptığı araştırmaya (2020) dâhil edilen bireyler üç gruba ayrılıyor: OKB tanısı almış klinik grup, OKB tanısı almamış ancak OKB belirtisi bulunan eşik altı grup ve OKB belirtisi bulunmayan sağlıklı grup.

İlk aşamada (ezberleme), katılımcılara ekranda beliren kelime çiftleri gösteriliyor ve katılımcılardan bu kelime çiftlerini ezberlemeleri isteniyor.

İkinci aşamada (ipucu hatırlama), kelime çiftlerinden bir kelime verilip çiftlerdeki diğer kelimelerin hatırlanması ve hatırladıkları kelimelerden ne kadar emin olduklarını 6 dereceli ölçek üzerinden (1: Kesinlikle emin değilim, 6: Kesinlikle eminim) puanlamaları isteniyor.

Üçüncü aşamada (bilme hissi), katılımcıların hatırlayamadıkları ve yanlış hatırladıkları her kelime çifti için “İleride bu kelime çiftlerinin ilk kelimesi size gösterilirse ve çifti olan kelime çoktan seçmeli bir soru şeklinde size sorulursa kelimeyi seçenekler arasında bulup hatırlayabilir misiniz?” yönergesine ilişkin değerlendirmelerini 6 dereceli ölçek üzerinden (1: Kesinlikle hatırlayamam, 6: Kesinlikle hatırlarım) belirtmeleri isteniyor.

Son aşamada ise (tanıma), katılımcıların hatırlayamadıkları/yanlış hatırladıkları kelime çiftleri üçüncü aşamada belirtildiği gibi çoktan seçmeli soru halinde soruluyor. Katılımcıların verdikleri cevaplardan ne kadar emin olduklarını yine 6 dereceli ölçek üzerinden belirtmeleri isteniyor.

Deneyin sonunda üç gruba (OKB klinik grup, eşik altı grubu, sağlıklı grup) ayrılan katılımcıların;

  • Tanıma ve hatırlama üzerinden bellek performansları,
  • Belleklerine duydukları güveni,
  • Hatırlayabilmeye dair bilme hislerinin ne kadar doğru olduğu (Katılımcıların kelime çiftlerini hatırlayıp/hatırlayamayacaklarına dair değerlendirmeleri ile gerçekten de hatırlayıp hatırlayamadıkları karşılaştırılıyor),
  • Doğru-yanlış verilen cevaplara tepki süreleri,
  • Doğru ve yanlış cevaplara ilişkin duyulan güven derecesi belirtme süreleri ölçülüyor.

Araştırmanın sonucunda OKB hastalarının;

  • Hem doğru ve yanlış cevaplarından ne kadar emin olduklarını belirtirken daha fazla zaman harcadıkları,
  • Kelime çiftlerini hatırlayıp/hatırlayamayacaklarına dair değerlendirmeleri ile gerçekten de hatırlayıp/hatırlayamamaları arasındaki uyuşmazlığın sağlıklı gruptan anlamlı bir şekilde daha fazla olduğu görülmüştür.

Deneyin sonunda OKB hastalarını sağlıklı gruptan ayıran özellikler arasında bellek performanslarından çok belleklerine duydukları güven ve belleklerine yönelik üst bilişsel kararların doğruluğu öne çıkmıştır. Ancak öne çıkan bu özelliklerin OKB’ye özgü olup olmadığını öğrenmek, benzer bellek çalışmasının depresyon, kaygı bozukluğu, panik bozukluk gibi diğer klinik gruplarla araştırılmasını gerekli kılıyor.

KAYNAKÇA:

Derin, S., Irak, M. (2020). Obsesif Kompulsif Bozuklukta Bellek, Belleğe Güven ve Bilme Hissi Kararları Arasındaki İlişkiler. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, Cilt: 12 Sayı: Ek 1 (Araştırma Sayısı), 1-17. DOI: 10.18863/pgy.645537

    formu doldurun, biz sizi arayalım

    Veri Sorumlusu: Prof. Dr. Kemal Arıkan
    Adres: Halaskargazi Cad. No: 103, Gün Apt, Daire: 4B, 34371 Osmanbey/İstanbul
    E-posta: info@kemalarikan.com

    Paylaşmış olduğunuz kişisel ve özel nitelikli kişisel verileriniz, Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’na (KVKK) uygun olarak ve Tıp mevzuatı kapsamında yerine getirmiş olduğumuz hizmet ve faaliyet amaçlarımız ile bağlantılı, sınırlı ve ölçülü olarak işlenmektedir. Danışanlarımız için hazırlanan Danışan KVKK aydınlatma Metnini ayrıca okuyunuz.

    Kişisel Verilerinizin Toplanması Usulü ve Hukuki Sebebi

    Kişisel verileriniz elektronik ortamda toplanmaktadır. Web sitemizdeki randevu alın kısmında form doldurduğunuzda da burada amaçla bağlantılı veri toplama faaliyeti yapılmış olacaktır.  Web sitemiz ve randevu Formunun bağlı olduğu e-posta yurt içi sunucularda barındırılmaktadır.

    Kişisel verileriniz; web sitesi üzerinden internet erişimleri 5651 sayılı kanun kapsamında log kaydı (ip adresi ve zaman damgası, trafik bilgileri, cihaz bilgisi, hangi sayfada ne kadar süre kaldığı vb.) domain-Server sağlayıcı tarafından tutulabilir. Web sitemizde reklam amaçlı çerezler kullanılmamaktadır. Çerezleri kapatma yöntemi politikada belirtilmektedir. Web sitesi adres, iletişim, hizmet sunulan alanlar hakkında bilgi verilmesi amacı ile uygulamaya konulmuştur.

    Kişisel verilerinizin işlenmesinin hukuki sebepleri;
    – 5651 sayılı Kanun
    – Meşru menfaat

    Kişisel Verilerinizin İşlenmesi Amacı

    Kişisel verileriniz KVKK 4/2 maddesinde belirtilen ilkeler dikkate alınarak, Sağlık ile ilgili mevzuat çerçevesinde öngörülen faaliyet çerçevesinde; sağlanan hizmetlerden yararlanabilmenizi ve hizmetlerimizin tanıtımını temin edebilmek, mevzuatın getirdiği saklama yükümlülüğünün yerine getirilmesi ve diğer yükümlülüklere uymak amaçlarıyla işlenecektir.

    Kişisel verileriniz mevzuatta belirtilen süreler, mevzuatta düzenleme olmaması halinde meşru menfaat uygulamalarına bağlı olarak amaçla orantılı süre boyunca saklandıktan sonra dijital olanlar geri dönüşümsüz olarak silinme yoluyla imha edilmektedir. İlgili kişinin silme talebi halinde, mevzuata aykırı olmamak şartı ile derhal yerine getirilmektedir.

    Kişisel verileri saklanması ve imha politikamızda saklama süreleri detaylı olarak planlanmıştır. 5651 sayılı Kanuna göre trafik kayıtları en az 1 yıl tutulması gerekmektedir. Uygulamamızda 1 yıllık süreye uyulmaktadır.

    Kişisel Verilerinizin Aktarılması

    Kişisel verileriniz prensip olarak yurt dışına aktarılmamaktadır. Ancak web sitemizden sosyal medya hesaplarına (Instagram, Facebook, Twitter, Youtube) yönlendiğinizde web sitemizden ayrılmış ve yurt dışından sunulan bu hesaplara geçiş yapmış olacağınız bilinmelidir.

    Web sitemiz yurtiçinden sunulduğundan bu kapsamda alınan verileriniz yurtdışına aktarılmamaktadır. Aynı şekilde web sitemizde yer alan randevu formunun düştüğü mail adresi yurtiçinden sunulması sebebiyle formda yer alan kişisel verileriniz yurtdışına aktarılmamaktadır.

    Kişisel Verileriniz, yukarıda belirtilen amaçlara, KVKK ve diğer mevzuat hükümlerine uygun olarak, yurtiçinde bulunan Turhost (veri işleyen) sunucularında barındırılmaktadır.

    Kişisel Verisi İşlenen İlgili Kişi Olarak Haklarınız

    KVKK 11. Maddesi ve yürürlükte bulunan diğer mevzuat çerçevesinde;
    Kişisel verilerinizin işlenip işlenmediğini öğrenme,

    • Kişisel verileriniz işlenmişse buna ilişkin bilgi talep etme,
    • Kişisel verilerin işlenme amacını ve bunların amacına uygun kullanılıp kullanılmadığını öğrenme,
    • Yurt içinde veya yurt dışında kişisel verilerinizin aktarıldığı üçüncü kişileri bilme,
    • Kişisel verilerinizin eksik veya yanlış işlenmiş olması halinde bunların düzeltilmesini isteme,
    • KVKK mevzuatında öngörülen şartlar çerçevesinde kişisel verilerinizin silinmesini veya yok edilmesini isteme,
    • Eksik veya yanlış verilerin düzeltilmesi ile kişisel verilerinizin silinmesi veya yok edilmesini talep ettiğinizde, bu durumun kişisel verilerinizin aktarıldığı üçüncü kişilere bildirilmesini isteme,
    • İşlenen verilerin münhasıran otomatik sistemler vasıtasıyla analiz edilmesi suretiyle aleyhinize bir sonucun ortaya çıkmasına itiraz etme,
    • Kişisel verilerin kanuna aykırı olarak işlenmesi sebebiyle zarara uğramanız halinde bu zararın giderilmesini talep etme haklarına sahipsiniz.

    Taleplerinizi Öne Sürerken Uyulması Gereken Usul ve Esaslar

    Kişisel verinin konusu olan siz ilgili kişi olarak yukarıda belirtilen haklarınızı, kullanmayı talep ettiğiniz hakka ilişkin açıklamalarınızı içeren yazılı veya Kişisel Verileri Koruma Kurulu’nun belirlediği diğer yöntemlerle, başvuruda talep ettiğiniz hususun açık ve anlaşılır şekilde

    Yukarda sunulan adrese ıslak imzalı olarak posta yolu ile, elden veya bizde kayıtlı olan e-posta hesabınızdan gönderebilirsiniz.

    Müracaatınıza esas teşkil eden hususların şahsınız ile ilgili olması, müracaatınızda kimlik ve adres bilgilerinizin bulunması gerekecektir. Kimlik doğrulaması bizde bulunan bilginizle sınırlı olarak yapılacaktır. Başkası adına müracaatta bulunacak iseniz; özel yetki içerir vekaletname ile başvurmanız gerekmektedir. Başvuru için özel bir format olmamakla birlikte web sitemizde bulunan başvuru formunu kullanabilirsiniz, talebinizin net bir şekilde yazılması net bir cevap verilmesini sağlayacaktır.

    Güncel Yazılar

    Haberler