Ağır geçirilmeyen COVID hastalığının beyin ve zihinsel fonksiyonlar üzerindeki etkisi

Ağır geçirilmeyen COVID hastalığının beyin ve zihinsel fonksiyonlar üzerindeki etkisi

COVID-19’in beyne olan etkisine dair bildiklerimizi ağır COVID enfeksiyonun çalışmalarından öğreniyoruz. Ağır COVID geçiren kişilerde inflamatuar hücreler beyne girip inflamasyonu yayabiliyor. Damarlarda değişiklikler olabiliyor. Beyin hücrelerinde ise Alzheimer hastalığındakine benzer değişiklikler olabiliyor. Ancak ağır olmayan COVID deneyiminin beyne etkisi yeni bir çalışma ile sonuçlandı.

İlk kez bir çalışma hafif, hastaneye yatış gerektirmeyecek, COVID’in beyindeki etkilerini araştırdı. Bulgular uzun COVID’e katkı yapan bazı beyin değişikliklerini açıklayabilir.

COVID geçiren birçok kişi “beyin sisi” hissi rapor ediyor: başlangıçtaki semptomlar geçtikten sonra bile devam eden halsizlik ve odaklanma ve hafıza problemleri. Bu problemler uzun COVID olarak isimlendiriliyor ve hafif enfeksiyon geçtikten aylar sonra bile sürebiliyor.

Uzun COVID çok yaygın ve hafif enfeksiyon geçirenler de dahil olmak üzere COVID’e yakalananların yarısını etkiliyor.

Çalışma

Araştırmacılar UK Biyobank veri tabanının bir parçasından alınan veri topladılar. 785 kişinin pandemiden önce değerlendirilmiş MRI taramalarına ve beyin fonksiyonu testlerine baktılar. Bunun ardından aynı veriyi üç yıl sonra yarısı COVID geçirmiş yarısı geçirmemiş katılımcılardan toplanan veriyle kıyasladılar. Bu sayede hafif COVID enfeksiyonunun beyin yapısı ve işlevinde oluşturduğu spesifik değişimleri belirleyebildiler.

Sonuçlar

Ortalama beş ay önce hafif COVID geçiren kişilerde çeşitli beyin bölgelerinde %0.2’den %2’ye varan kortikal incelme saptadılar. Bu bir ile altı yıl civarında normal beyin yaşlanmasına eşitti. Etkilemiş beyin bölgelerinin arasında hafızayla ilişkili olan parahipokampal girus ve tat ve koku ile ilişkili orbitofrontal korteks bulunuyordu.

COVID sonrası grupta COVID geçirmeyen gruba göre total beyin hacminde azalmaya ve koku almayla ilişkili olfaktör kortekste değişmiş bağlantılara rastladılar.

Bu kişiler serebellumun koku ve sosyal ilişkilerle ilgili kısmında olan hacim azalmasına bağlı olarak dikkat ve zihinsel esneklik testinde daha düşük başarı gösterdiler.

Kontrol çalışması

Bu değişikliklerin COVID’e spesifik olduğunu ve sadece solunum yolu enfeksiyonuna bağlı olmadığını göstermek için bir grup pnömoni hastasını da incelediler. COVID’e bağlı olduğu bu şekilde ispatlanan değişimleri bu hastalarda görmediler. Beyin hacimde azalma hafif bilişsel bozukluk, Alzheimer, depresyon, travmatik beyin hasarı gibi durumlarda ve beyin dejenerasyonuyla ilgili hastalıklarda yaygın görülüyor.

Yorumlar

Hafıza ve dikkat problemleri bu hastalıklarda da sık görülüyor ve bu durum hafif COVID enfeksiyonunun beyin dejenerasyonun hızlandıracağını gösteriyor. Bu değişiklikler uzun süren COVID’in beyin sisi ve başka bildirilen semptomlarını açıklayabilir.

Çalışma hafif COVID’in beyindeki mekanizmalarını incelemedi. Ancak yazarlar bunun inflamasyon ve beynin koku yolaklarında yayılan dejenerasyona bağlı olabileceğini öne sürüyor.

Henüz bilemediklerimiz

O halde bu çalışma hafif COVID enfeksiyonu geçirenlerin de uzun dönem beyin dejenerasyonu yaşayacağını mı gösteriyor? Aslında hayır.

Henüz bilmediğimiz birçok önemli şey var. Bu değişimlerin zamanla kötüleşip kötüleşmeyeceği veya daha önceki işlev seviyelerine dönüp dönmeyecekleri da bilmediklerimiz arasında. Uzun dönemli daha çok sayıda araştırma beyin değişimlerinin grafiğini anlamamıza yardımcı olacaktır.

Bu çalışma 51- 81 yaş aralığını kapsadığından genç yetişkinler ve çocuklar için geçerli olup olmadığını henüz bilmiyoruz. Bu çalışmada bahsedilen değişiklikler yaşlı katılımcılarda daha çok rapor ediliyor. Bu yüzden yaşlı hastaların daha duyarlı olduğunu söyleyebiliriz. Benzer beyin değişikliklerinin genç insanlarda da görülüp görülmediğini belirlemek için başka bir çalışmaya daha ihtiyaç var.

Bilim insanları ayrıca düşünme ve hatırlama fonksiyonları ile ilgili testlerde COVID geçirenlerin daha düşük skorlar yaptığını buldu. Bu çalışma dejeneratif hastalıkları dışlamadı, ancak bilim insanları bunların buldukları değişiklikleri açıklayacağını düşünmüyor.

KAYNAK:
– Even mild COVID can cause brain shrinkage and affect mental function, new study shows. Sarah Hellewell, The Conversation.

    formu doldurun, biz sizi arayalım

    Veri Sorumlusu: Prof. Dr. Kemal Arıkan
    Adres: Halaskargazi Cad. No: 103, Gün Apt, Daire: 4B, 34371 Osmanbey/İstanbul
    E-posta: info@kemalarikan.com

    Paylaşmış olduğunuz kişisel ve özel nitelikli kişisel verileriniz, Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’na (KVKK) uygun olarak ve Tıp mevzuatı kapsamında yerine getirmiş olduğumuz hizmet ve faaliyet amaçlarımız ile bağlantılı, sınırlı ve ölçülü olarak işlenmektedir. Danışanlarımız için hazırlanan Danışan KVKK aydınlatma Metnini ayrıca okuyunuz.

    Kişisel Verilerinizin Toplanması Usulü ve Hukuki Sebebi

    Kişisel verileriniz elektronik ortamda toplanmaktadır. Web sitemizdeki randevu alın kısmında form doldurduğunuzda da burada amaçla bağlantılı veri toplama faaliyeti yapılmış olacaktır.  Web sitemiz ve randevu Formunun bağlı olduğu e-posta yurt içi sunucularda barındırılmaktadır.

    Kişisel verileriniz; web sitesi üzerinden internet erişimleri 5651 sayılı kanun kapsamında log kaydı (ip adresi ve zaman damgası, trafik bilgileri, cihaz bilgisi, hangi sayfada ne kadar süre kaldığı vb.) domain-Server sağlayıcı tarafından tutulabilir. Web sitemizde reklam amaçlı çerezler kullanılmamaktadır. Çerezleri kapatma yöntemi politikada belirtilmektedir. Web sitesi adres, iletişim, hizmet sunulan alanlar hakkında bilgi verilmesi amacı ile uygulamaya konulmuştur.

    Kişisel verilerinizin işlenmesinin hukuki sebepleri;
    – 5651 sayılı Kanun
    – Meşru menfaat

    Kişisel Verilerinizin İşlenmesi Amacı

    Kişisel verileriniz KVKK 4/2 maddesinde belirtilen ilkeler dikkate alınarak, Sağlık ile ilgili mevzuat çerçevesinde öngörülen faaliyet çerçevesinde; sağlanan hizmetlerden yararlanabilmenizi ve hizmetlerimizin tanıtımını temin edebilmek, mevzuatın getirdiği saklama yükümlülüğünün yerine getirilmesi ve diğer yükümlülüklere uymak amaçlarıyla işlenecektir.

    Kişisel verileriniz mevzuatta belirtilen süreler, mevzuatta düzenleme olmaması halinde meşru menfaat uygulamalarına bağlı olarak amaçla orantılı süre boyunca saklandıktan sonra dijital olanlar geri dönüşümsüz olarak silinme yoluyla imha edilmektedir. İlgili kişinin silme talebi halinde, mevzuata aykırı olmamak şartı ile derhal yerine getirilmektedir.

    Kişisel verileri saklanması ve imha politikamızda saklama süreleri detaylı olarak planlanmıştır. 5651 sayılı Kanuna göre trafik kayıtları en az 1 yıl tutulması gerekmektedir. Uygulamamızda 1 yıllık süreye uyulmaktadır.

    Kişisel Verilerinizin Aktarılması

    Kişisel verileriniz prensip olarak yurt dışına aktarılmamaktadır. Ancak web sitemizden sosyal medya hesaplarına (Instagram, Facebook, Twitter, Youtube) yönlendiğinizde web sitemizden ayrılmış ve yurt dışından sunulan bu hesaplara geçiş yapmış olacağınız bilinmelidir.

    Web sitemiz yurtiçinden sunulduğundan bu kapsamda alınan verileriniz yurtdışına aktarılmamaktadır. Aynı şekilde web sitemizde yer alan randevu formunun düştüğü mail adresi yurtiçinden sunulması sebebiyle formda yer alan kişisel verileriniz yurtdışına aktarılmamaktadır.

    Kişisel Verileriniz, yukarıda belirtilen amaçlara, KVKK ve diğer mevzuat hükümlerine uygun olarak, yurtiçinde bulunan Turhost (veri işleyen) sunucularında barındırılmaktadır.

    Kişisel Verisi İşlenen İlgili Kişi Olarak Haklarınız

    KVKK 11. Maddesi ve yürürlükte bulunan diğer mevzuat çerçevesinde;
    Kişisel verilerinizin işlenip işlenmediğini öğrenme,

    • Kişisel verileriniz işlenmişse buna ilişkin bilgi talep etme,
    • Kişisel verilerin işlenme amacını ve bunların amacına uygun kullanılıp kullanılmadığını öğrenme,
    • Yurt içinde veya yurt dışında kişisel verilerinizin aktarıldığı üçüncü kişileri bilme,
    • Kişisel verilerinizin eksik veya yanlış işlenmiş olması halinde bunların düzeltilmesini isteme,
    • KVKK mevzuatında öngörülen şartlar çerçevesinde kişisel verilerinizin silinmesini veya yok edilmesini isteme,
    • Eksik veya yanlış verilerin düzeltilmesi ile kişisel verilerinizin silinmesi veya yok edilmesini talep ettiğinizde, bu durumun kişisel verilerinizin aktarıldığı üçüncü kişilere bildirilmesini isteme,
    • İşlenen verilerin münhasıran otomatik sistemler vasıtasıyla analiz edilmesi suretiyle aleyhinize bir sonucun ortaya çıkmasına itiraz etme,
    • Kişisel verilerin kanuna aykırı olarak işlenmesi sebebiyle zarara uğramanız halinde bu zararın giderilmesini talep etme haklarına sahipsiniz.

    Taleplerinizi Öne Sürerken Uyulması Gereken Usul ve Esaslar

    Kişisel verinin konusu olan siz ilgili kişi olarak yukarıda belirtilen haklarınızı, kullanmayı talep ettiğiniz hakka ilişkin açıklamalarınızı içeren yazılı veya Kişisel Verileri Koruma Kurulu’nun belirlediği diğer yöntemlerle, başvuruda talep ettiğiniz hususun açık ve anlaşılır şekilde

    Yukarda sunulan adrese ıslak imzalı olarak posta yolu ile, elden veya bizde kayıtlı olan e-posta hesabınızdan gönderebilirsiniz.

    Müracaatınıza esas teşkil eden hususların şahsınız ile ilgili olması, müracaatınızda kimlik ve adres bilgilerinizin bulunması gerekecektir. Kimlik doğrulaması bizde bulunan bilginizle sınırlı olarak yapılacaktır. Başkası adına müracaatta bulunacak iseniz; özel yetki içerir vekaletname ile başvurmanız gerekmektedir. Başvuru için özel bir format olmamakla birlikte web sitemizde bulunan başvuru formunu kullanabilirsiniz, talebinizin net bir şekilde yazılması net bir cevap verilmesini sağlayacaktır.

    Güncel Yazılar

    Haberler