Hepatik Ensefalopati İle İlgili Çalışmaların Hikayesi

Bugün “Hepatik Ensefalopati” ile ilgili çalışmaların hikayesini anlatacağım…

1988 yılında, Elazığ Fırat Üniversitesi’nde İç Hastalıkları rotasyonu yaptığım sırada bir asistan, siroz olan hastayı hocaya takdim ederken özgeçmişinde epileptik nöbet olduğundan bahsetti. Ancak hastanın grand-mal nöbetleri 2 yıldır yaşamadığını öğrendiğimde acaba karaciğer sirozu ile epileptik nöbetler arasında ne gibi bir ilişki olabilir diye düşündüm. Karaciğer sirozu sırasında kanda amonyak seviyesinin yükselmiş olması ile amonyağın beyine giderek beyinde eksitatör görevi gördüğünü, yani glutamat ile birleşerek glutamin oluşturduğunu ve uyarıcı sistemi bloke ettiğini düşündüm. Böylece eksitatör ve inhibitör dengesinin inhibitör lehine bozulduğu, yani gabaerjik sistemin glutamaterjik sistemin üzerine çıkıp epileptik nöbeti engellediği üzerine bir varsayımda bulundum.

Tabi bu fikri açtığım zaman hoca birden heyecanlandı ve “Sen bu çalışmayı hasta üzerinde mi yapacaksın?” diye sordu. “Elbette ki hayır hocam!” dedim. “O zaman nerde yapacaksın?” diye sordu, “Köpeklerde yapacağım.” dedim. O sırada Fırat Üniversitesi’nde yardımcı doçent olarak görev yapan, veteriner kökenli bir hocamız vardı, Abdülbaki Türkoğlu. “Onunla birlikte yaparsınız.” dedi ve beni yanına götürdü. Hocamız yardımcı doçent olduğu için yayına ihtiyacı vardı. Doğrusu o zamanlarda benim en büyük ihtiyacım eşimin ve çocuğumun yanına gitmekti. O yıllarda internet vs. olmadığı için tüm yayınlar Index Medicus adı verilen koca kitaplarda literatür taramak suretiyle belirleniyordu. Daha sonra da YÖK veya Hacettepe Tıp Fakültesi üzerinden elde ediliyordu. Bunları yapabilmek için de izin alarak Ankara ya da İstanbul’a gitmek mümkündü. Böylece ben de ailemin yanına gidebilecektim. Proje hayata geçti. Abdülbaki Türkoğlu çok değerli ve sempatik bir hoca idi. Hala da kendisiyle dostluğumuz devam etmektedir. Bu çalışmaya katılanlardan birisi de bugünkü YÖK Denetleme Kurulu Başkanı Gıyasettin Baydaş’tı.

Bir köpekte önce baseline epilepsi eşiğine baktık. Bunu tespit etmek için pentilentetrazol kullandık. Hiç unutmuyorum küçük kahverengi bir köpekti. 1.1 cc pentilentetrazol ile nöbet geçirmişti. Ondan sonra amonyak vermek gerekiyordu ama kaç saatte bir verileceğine dair bir veri yoktu. Ben de çalışmaya katılan araştırmacıların kaç saatte bir amonyak verebileceğini hesaba katarak 4 saatte bir damardan vermeye karar verdim. Tam 15 gün hayvana 4 saatte bir amonyak verdikten sonra ikinci tur epilepsi eşiğine bakacaktık ki olağanüstü heyecanlıydım. Çünkü rektörün evinin önünde köpekler sabahlara kadar havlıyor, sokaklardan köpekler yakalanıyor vs. bir sürü emek vardı. Yani eğer sonuç alamasaydık tam bir fiyasko olacaktı. Dolayısıyla büyük bir heyecanla teste başladık. Eşik 1.1 cc’yi geçtiğinde mutluluktan uçuyordum. O anı bugün gibi hatırlarım. Köpek 3.5 cc’de nöbet geçirdi, bu demekti ki amonyak ile epilepsi eşiği yükselmişti. Böylece hipotezim doğru çıktı. Ancak davranış olarak doğru olduğu anlaşılsa da hangi nörotransmitterla hangi kimyasalların etkilediğini bulmak tam 10 koca yılımı alacaktı.

Bu basit çalışma beni ABD’ye yolcu etti, National Institutes of Health (NIH)’te kendime pozisyon buldum. Yine Yrd. Doç. Dr. Abdülbaki Türkoğlu’nu profesör yaptı. Daha sonra kendisi bir partiden milletvekili olacaktı. Çok bereketli bir çalışma olmuştu. Ben gittikten sonra, Gıyasettin Baydaş arkadaşım sayesinde Fırat Üniversitesi’nde gabaerjik sistem üzerinde çalışmalar uzun yıllar devam etti.

Yıllar sonra ben Türkiye’ye döndüm ve deneyi 1998 senesinde Marmara Üniversitesi Fizyoloji Anabilim Dalının laboratuvarında sıçanlar üzerinde tekrarladım. Sağladığı bu imkan için değerli dostum ve asker arkadaşım Prof. Dr. Hızır Kurtel’e duyduğum minneti ifade etmek isterim. Yedi günlük tatil süremin tamamını, sıçanlara kendi ellerimle kateter takmak için kullanmıştım. Jugular vene takılan katatörlere pompa ile devamlı amonyak enjekte ettik. Sonuçta yine epilepsi eşiğinin yükseldiğini gördük. Beyin eksitasyonu yaptık ve beyin homojenize edildi. Bir takım biyokimyasal süreçler sonunda gördük ki hakikaten gabaerjik sistem dominant hale geliyor ve glutamat azalıyor, glutamin artıyordu. Böylece teorimin komple doğru olduğunu anladım. Bunun verdiği hazzı bana dünyada hiç bir şey veremezdi.

    formu doldurun, biz sizi arayalım

    Veri Sorumlusu: Prof. Dr. Kemal Arıkan
    Adres: Halaskargazi Cad. No: 103, Gün Apt, Daire: 4B, 34371 Osmanbey/İstanbul
    E-posta: info@kemalarikan.com

    Paylaşmış olduğunuz kişisel ve özel nitelikli kişisel verileriniz, Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’na (KVKK) uygun olarak ve Tıp mevzuatı kapsamında yerine getirmiş olduğumuz hizmet ve faaliyet amaçlarımız ile bağlantılı, sınırlı ve ölçülü olarak işlenmektedir. Danışanlarımız için hazırlanan Danışan KVKK aydınlatma Metnini ayrıca okuyunuz.

    Kişisel Verilerinizin Toplanması Usulü ve Hukuki Sebebi

    Kişisel verileriniz elektronik ortamda toplanmaktadır. Web sitemizdeki randevu alın kısmında form doldurduğunuzda da burada amaçla bağlantılı veri toplama faaliyeti yapılmış olacaktır.  Web sitemiz ve randevu Formunun bağlı olduğu e-posta yurt içi sunucularda barındırılmaktadır.

    Kişisel verileriniz; web sitesi üzerinden internet erişimleri 5651 sayılı kanun kapsamında log kaydı (ip adresi ve zaman damgası, trafik bilgileri, cihaz bilgisi, hangi sayfada ne kadar süre kaldığı vb.) domain-Server sağlayıcı tarafından tutulabilir. Web sitemizde reklam amaçlı çerezler kullanılmamaktadır. Çerezleri kapatma yöntemi politikada belirtilmektedir. Web sitesi adres, iletişim, hizmet sunulan alanlar hakkında bilgi verilmesi amacı ile uygulamaya konulmuştur.

    Kişisel verilerinizin işlenmesinin hukuki sebepleri;
    – 5651 sayılı Kanun
    – Meşru menfaat

    Kişisel Verilerinizin İşlenmesi Amacı

    Kişisel verileriniz KVKK 4/2 maddesinde belirtilen ilkeler dikkate alınarak, Sağlık ile ilgili mevzuat çerçevesinde öngörülen faaliyet çerçevesinde; sağlanan hizmetlerden yararlanabilmenizi ve hizmetlerimizin tanıtımını temin edebilmek, mevzuatın getirdiği saklama yükümlülüğünün yerine getirilmesi ve diğer yükümlülüklere uymak amaçlarıyla işlenecektir.

    Kişisel verileriniz mevzuatta belirtilen süreler, mevzuatta düzenleme olmaması halinde meşru menfaat uygulamalarına bağlı olarak amaçla orantılı süre boyunca saklandıktan sonra dijital olanlar geri dönüşümsüz olarak silinme yoluyla imha edilmektedir. İlgili kişinin silme talebi halinde, mevzuata aykırı olmamak şartı ile derhal yerine getirilmektedir.

    Kişisel verileri saklanması ve imha politikamızda saklama süreleri detaylı olarak planlanmıştır. 5651 sayılı Kanuna göre trafik kayıtları en az 1 yıl tutulması gerekmektedir. Uygulamamızda 1 yıllık süreye uyulmaktadır.

    Kişisel Verilerinizin Aktarılması

    Kişisel verileriniz prensip olarak yurt dışına aktarılmamaktadır. Ancak web sitemizden sosyal medya hesaplarına (Instagram, Facebook, Twitter, Youtube) yönlendiğinizde web sitemizden ayrılmış ve yurt dışından sunulan bu hesaplara geçiş yapmış olacağınız bilinmelidir.

    Web sitemiz yurtiçinden sunulduğundan bu kapsamda alınan verileriniz yurtdışına aktarılmamaktadır. Aynı şekilde web sitemizde yer alan randevu formunun düştüğü mail adresi yurtiçinden sunulması sebebiyle formda yer alan kişisel verileriniz yurtdışına aktarılmamaktadır.

    Kişisel Verileriniz, yukarıda belirtilen amaçlara, KVKK ve diğer mevzuat hükümlerine uygun olarak, yurtiçinde bulunan Turhost (veri işleyen) sunucularında barındırılmaktadır.

    Kişisel Verisi İşlenen İlgili Kişi Olarak Haklarınız

    KVKK 11. Maddesi ve yürürlükte bulunan diğer mevzuat çerçevesinde;
    Kişisel verilerinizin işlenip işlenmediğini öğrenme,

    • Kişisel verileriniz işlenmişse buna ilişkin bilgi talep etme,
    • Kişisel verilerin işlenme amacını ve bunların amacına uygun kullanılıp kullanılmadığını öğrenme,
    • Yurt içinde veya yurt dışında kişisel verilerinizin aktarıldığı üçüncü kişileri bilme,
    • Kişisel verilerinizin eksik veya yanlış işlenmiş olması halinde bunların düzeltilmesini isteme,
    • KVKK mevzuatında öngörülen şartlar çerçevesinde kişisel verilerinizin silinmesini veya yok edilmesini isteme,
    • Eksik veya yanlış verilerin düzeltilmesi ile kişisel verilerinizin silinmesi veya yok edilmesini talep ettiğinizde, bu durumun kişisel verilerinizin aktarıldığı üçüncü kişilere bildirilmesini isteme,
    • İşlenen verilerin münhasıran otomatik sistemler vasıtasıyla analiz edilmesi suretiyle aleyhinize bir sonucun ortaya çıkmasına itiraz etme,
    • Kişisel verilerin kanuna aykırı olarak işlenmesi sebebiyle zarara uğramanız halinde bu zararın giderilmesini talep etme haklarına sahipsiniz.

    Taleplerinizi Öne Sürerken Uyulması Gereken Usul ve Esaslar

    Kişisel verinin konusu olan siz ilgili kişi olarak yukarıda belirtilen haklarınızı, kullanmayı talep ettiğiniz hakka ilişkin açıklamalarınızı içeren yazılı veya Kişisel Verileri Koruma Kurulu’nun belirlediği diğer yöntemlerle, başvuruda talep ettiğiniz hususun açık ve anlaşılır şekilde

    Yukarda sunulan adrese ıslak imzalı olarak posta yolu ile, elden veya bizde kayıtlı olan e-posta hesabınızdan gönderebilirsiniz.

    Müracaatınıza esas teşkil eden hususların şahsınız ile ilgili olması, müracaatınızda kimlik ve adres bilgilerinizin bulunması gerekecektir. Kimlik doğrulaması bizde bulunan bilginizle sınırlı olarak yapılacaktır. Başkası adına müracaatta bulunacak iseniz; özel yetki içerir vekaletname ile başvurmanız gerekmektedir. Başvuru için özel bir format olmamakla birlikte web sitemizde bulunan başvuru formunu kullanabilirsiniz, talebinizin net bir şekilde yazılması net bir cevap verilmesini sağlayacaktır.

    Güncel Yazılar

    Haberler