Psödodemans: Depresif Bilişsel Bozukluk

Psödodemans: Depresif Bilişsel Bozukluk

Depresif Bilişsel Bozukluklar, Kiloh tarafından 1961’de sahte demans (psödodemans) adıyla literatüre girmiştir.

Psödodemans, nöropsikiyatrik rahatsızlıklara ikincil olarak ortaya çıkan nörodejeneratif hastalıkları taklit eden bilişsel ve fonksiyonel bozukluklardır. İleri yaş grubunda görülme sıklığı %30-45 arasındadır. Depresyonla birlikte ortaya çıkan bilişsel bozukluklar kalıcı olabilmekte ve ilerleyen dönemlerde hem gerçek demansa hem de depresyonun nüksetmesine sebep olabilmektedir.

Aslında psödodemans terimi bilim alanında sıklıkla tartışılmıştır çünkü ileri yaştaki depresyona bağlı bilişsel problemler olarak adlandırılan psödodemans çoğunlukla yeni başlayan nörodejeneratif demans anlamına gelir. Bu sebeple sahte demans terimi, tanısal bir kavram olmaktan uzaklaşıp genellikle durumu açıklamakta kullanılmıştır.  Bunun yerine “depresif bilişsel bozukluk” terimi önerilmektedir.

Depresif Bilişsel Bozukluk Etiyolojisi

Birçok hekim nörodejenartif demans belirtileri gösteren hastalarda depresyonu, belirtilerin kökeni olarak göz önünde bulundururken depresif belirtiler bulunan hastalarda da nörodejeneratif demans araştırılmaktadır.

Uzun dönemdeki enflamasyonun kalıcı olması depresyonda bilişsel eksikliklerin kökenini oluşturmaktadır. Depresyonda bu durum iki şekilde görülmektedir: Depresif Bilişsel Bozukluklar ve daha şiddetli olan Wernike Psödodemansı.

İleri yaş grubunda hafıza kaybının en büyük sebeplerinden biri depresyondur. Depresyonda bilişsel bozulmaya neden olan faktörler:

  1. Nörotransmitter Hipotezi: Majör depresif bozukluğun tedavisinde rol oynayan serotonin 5-HT-1B alıcılarındaki fonksiyonel bozukluklar.
  2. Nörolojik Yolaklar: Bellek ve öğrenim süreci, amigdalanın beynin ön ve şakak bölgelerindeki bağlantılarıyla ilişkilidir. Depresyon, özellikle amigdala ve hipokampüsü etkileyerek hafıza ve sözel öğrenme problemlerine neden olmaktadır.
  3. Nöroendokrin Faktörler: Depresyonda kortizol yoğunluğunun artması (hipercortisolemia) hipokampüste nöronların bozulmasına yol açmaktadır.
  4. Genetik faktörler: Depresyona bağlı bilişsel bozukluk tanısı almış hastalarda Kromozom üzerinde bulunan C9ORF72 tekrarına rastlanmıştır. Bu tekrarın, daha önce nörodejeneratif demansla da ilişkili bulunması depresif bilişsel bozukluğun genetik bağlantısını ortaya çıkarmıştır.
  5. Psikososyal ve çevresel faktörler: Kişinin geçmişinde fiziksel veya psikolojik istismarın bulunması, sosyal desteğin zayıf olması, işten çıkarılma, olumsuz nitelikteki yaşam olayları ve madde kullanımı stres artışına, HPA aksisinin bozulmasına ve depresyona sebep olmaktadır.

Depresif Bilişsel Bozukluk Nasıl Tespit Edilir?

  1. Laboratuvar Testi: Kişinin yaşam öyküsü ve zihinsel durumu incelendikten sonra bilişsel problemlere sebep olabilecek olası diğer ihtimalleri (HIV, sifilis, vitamin B12 eksikliği, folat eksikliği gibi) laboratuvar testleri sonucuna göre elenir.
  2. Nöropsikolojik Testler: Bu testler, demansın tanı ve açıklamasında kullanılırken aynı zamanda birçok bozukluğa eşlik eden nörobilişsel eksikliklerin saptanmasında da kullanılır.
    1. Nöropsikolojik Durumun Değerlendirmesi için Tekrarlanabilir Batarya (Repeatable Battery for the Assessment of Neuropsycgological Status [RBANS]): Dikkati, dili, görsel uzaysal-yapısal becerileri ve yakın ve uzak hafızayı ölçmek için tasarlanmış bireysel olarak uygulanan kısa bir bataryadır.
    2. Wechsler Bellek Ölçeği (Wechler Memory Scale [WMS]): hastaların işitsel, görsel, görsel çalışma, anlık ve gecikmiş belleği test eden yedi alandaki performansını ölçer.
    3. Saat Çizme Testi süredir görsel-motor işlevler ile planlama, sıralama ve soyut düşünme becerilerini değerlendirmede kullanılan bir kağıt-kalem testidir.
    4. İz Sürme Testi (Trail Making Test): görsel kavramsallaştırma ve görsel-motor izleme, psiko-motor hız, karmaşık görsel tarama, basit motor beceriler, temel sıralama yetenekleri, görsel iz sürme, zihinsel esneklik, görsel dikkat, odaklanmış dikkat, görsel algısal yetenekler ve yönetici işlevler gibi işlevleri değerlendirmek için geliştirilmiş bir testtir.
  3. Nörogörüntüleme Teknikleri: Manyetik Rezonans Görüntülemesi (MRI) ve tomografi (PET, SPECT) gibi tekniklerle demansta görülen beyin anormallikleri kontrol edilir.
  4. Derecelendirme Ölçekleri: Demansta depresyonu taramak için en sık kullanılan ölçeklerden biri Cornell Demansta Depresyon Ölçeğidir (CDDÖ). Toplam 19 maddeden oluşan ölçek hem hasta yakınlarından hem de hastanın kendisinden bilgi alır. Ölçtüğü belirtiler arasında;
    • Duygudurum belirtileri: Kaygı, mutsuzluk, keyifsizlik, asabiyet.
    • Davranışsal rahatsızlık: Huzursuz (ajite), gecikme, ilgi kaybı.
    • Fiziksel belirtiler: İştah ve kilo kaybı
    • Döngüsel fonksiyon: Semptomlarda günlük değişim
    • Düşünsel rahatsızlık: intihar, zayıf özgüven vb. bulunmaktadır.

KAYNAKÇA:

  • Sekhon, S., & Marwaha, R. (2020). Depressive Cognitive Disorders (Pseudodementia). StatPearls [Internet].
  • Marra, H. L. D., Myczkowski, M. L., Memória, C. M., Arnaut, D., Ribeiro, P. L., Mansur, C. G. S., Alberto, R. L., Bellini, B. B., da Silva, A. A. F., Tortella, G., de Andrade, D. C., Teixeira, M. J., Forlenza, O. V., & Marcolin, M. A. (2015). Transcranial magnetic stimulation to address mild cognitive impairment in the elderly: A randomized controlled study. Behavioural Neurology, 2015, Article 287843.
  • Emek-Savaş DD, Yerlikaya D, Yener GG (2018). Saat Çizme Testinin İki Farklı Puanlama Sisteminin Türkiye Normları ve Geçerlik-Güvenirlik Çalışması. Turk J Neurol. 24:143-152 DOI:10.4274/tnd.26504
  • https://www.ozguroner.dr.tr/testler/noropsikolojik-degerlendirmelerde-zeka-testleri-dikkat-yurutucu-islev-testleri-gelisim-testleri-bellek.html
  • Korkmaz NÇ ve Bilek F. (2018). Parkinson Hastalarında Bilişsel (Kognitif) Bozuklukların Değerlendirilmesi. TFD Nörolojik Fizyoterapi Grubu Bülteni. 4(10):1-11
  • http://www.norofzt.org/wp-content/uploads/2018/10/Ekim-2018-B%C3%BClten.pdf

    formu doldurun, biz sizi arayalım

    Veri Sorumlusu: Prof. Dr. Kemal Arıkan
    Adres: Halaskargazi Cad. No: 103, Gün Apt, Daire: 4B, 34371 Osmanbey/İstanbul
    E-posta: info@kemalarikan.com

    Paylaşmış olduğunuz kişisel ve özel nitelikli kişisel verileriniz, Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’na (KVKK) uygun olarak ve Tıp mevzuatı kapsamında yerine getirmiş olduğumuz hizmet ve faaliyet amaçlarımız ile bağlantılı, sınırlı ve ölçülü olarak işlenmektedir. Danışanlarımız için hazırlanan Danışan KVKK aydınlatma Metnini ayrıca okuyunuz.

    Kişisel Verilerinizin Toplanması Usulü ve Hukuki Sebebi

    Kişisel verileriniz elektronik ortamda toplanmaktadır. Web sitemizdeki randevu alın kısmında form doldurduğunuzda da burada amaçla bağlantılı veri toplama faaliyeti yapılmış olacaktır.  Web sitemiz ve randevu Formunun bağlı olduğu e-posta yurt içi sunucularda barındırılmaktadır.

    Kişisel verileriniz; web sitesi üzerinden internet erişimleri 5651 sayılı kanun kapsamında log kaydı (ip adresi ve zaman damgası, trafik bilgileri, cihaz bilgisi, hangi sayfada ne kadar süre kaldığı vb.) domain-Server sağlayıcı tarafından tutulabilir. Web sitemizde reklam amaçlı çerezler kullanılmamaktadır. Çerezleri kapatma yöntemi politikada belirtilmektedir. Web sitesi adres, iletişim, hizmet sunulan alanlar hakkında bilgi verilmesi amacı ile uygulamaya konulmuştur.

    Kişisel verilerinizin işlenmesinin hukuki sebepleri;
    – 5651 sayılı Kanun
    – Meşru menfaat

    Kişisel Verilerinizin İşlenmesi Amacı

    Kişisel verileriniz KVKK 4/2 maddesinde belirtilen ilkeler dikkate alınarak, Sağlık ile ilgili mevzuat çerçevesinde öngörülen faaliyet çerçevesinde; sağlanan hizmetlerden yararlanabilmenizi ve hizmetlerimizin tanıtımını temin edebilmek, mevzuatın getirdiği saklama yükümlülüğünün yerine getirilmesi ve diğer yükümlülüklere uymak amaçlarıyla işlenecektir.

    Kişisel verileriniz mevzuatta belirtilen süreler, mevzuatta düzenleme olmaması halinde meşru menfaat uygulamalarına bağlı olarak amaçla orantılı süre boyunca saklandıktan sonra dijital olanlar geri dönüşümsüz olarak silinme yoluyla imha edilmektedir. İlgili kişinin silme talebi halinde, mevzuata aykırı olmamak şartı ile derhal yerine getirilmektedir.

    Kişisel verileri saklanması ve imha politikamızda saklama süreleri detaylı olarak planlanmıştır. 5651 sayılı Kanuna göre trafik kayıtları en az 1 yıl tutulması gerekmektedir. Uygulamamızda 1 yıllık süreye uyulmaktadır.

    Kişisel Verilerinizin Aktarılması

    Kişisel verileriniz prensip olarak yurt dışına aktarılmamaktadır. Ancak web sitemizden sosyal medya hesaplarına (Instagram, Facebook, Twitter, Youtube) yönlendiğinizde web sitemizden ayrılmış ve yurt dışından sunulan bu hesaplara geçiş yapmış olacağınız bilinmelidir.

    Web sitemiz yurtiçinden sunulduğundan bu kapsamda alınan verileriniz yurtdışına aktarılmamaktadır. Aynı şekilde web sitemizde yer alan randevu formunun düştüğü mail adresi yurtiçinden sunulması sebebiyle formda yer alan kişisel verileriniz yurtdışına aktarılmamaktadır.

    Kişisel Verileriniz, yukarıda belirtilen amaçlara, KVKK ve diğer mevzuat hükümlerine uygun olarak, yurtiçinde bulunan Turhost (veri işleyen) sunucularında barındırılmaktadır.

    Kişisel Verisi İşlenen İlgili Kişi Olarak Haklarınız

    KVKK 11. Maddesi ve yürürlükte bulunan diğer mevzuat çerçevesinde;
    Kişisel verilerinizin işlenip işlenmediğini öğrenme,

    • Kişisel verileriniz işlenmişse buna ilişkin bilgi talep etme,
    • Kişisel verilerin işlenme amacını ve bunların amacına uygun kullanılıp kullanılmadığını öğrenme,
    • Yurt içinde veya yurt dışında kişisel verilerinizin aktarıldığı üçüncü kişileri bilme,
    • Kişisel verilerinizin eksik veya yanlış işlenmiş olması halinde bunların düzeltilmesini isteme,
    • KVKK mevzuatında öngörülen şartlar çerçevesinde kişisel verilerinizin silinmesini veya yok edilmesini isteme,
    • Eksik veya yanlış verilerin düzeltilmesi ile kişisel verilerinizin silinmesi veya yok edilmesini talep ettiğinizde, bu durumun kişisel verilerinizin aktarıldığı üçüncü kişilere bildirilmesini isteme,
    • İşlenen verilerin münhasıran otomatik sistemler vasıtasıyla analiz edilmesi suretiyle aleyhinize bir sonucun ortaya çıkmasına itiraz etme,
    • Kişisel verilerin kanuna aykırı olarak işlenmesi sebebiyle zarara uğramanız halinde bu zararın giderilmesini talep etme haklarına sahipsiniz.

    Taleplerinizi Öne Sürerken Uyulması Gereken Usul ve Esaslar

    Kişisel verinin konusu olan siz ilgili kişi olarak yukarıda belirtilen haklarınızı, kullanmayı talep ettiğiniz hakka ilişkin açıklamalarınızı içeren yazılı veya Kişisel Verileri Koruma Kurulu’nun belirlediği diğer yöntemlerle, başvuruda talep ettiğiniz hususun açık ve anlaşılır şekilde

    Yukarda sunulan adrese ıslak imzalı olarak posta yolu ile, elden veya bizde kayıtlı olan e-posta hesabınızdan gönderebilirsiniz.

    Müracaatınıza esas teşkil eden hususların şahsınız ile ilgili olması, müracaatınızda kimlik ve adres bilgilerinizin bulunması gerekecektir. Kimlik doğrulaması bizde bulunan bilginizle sınırlı olarak yapılacaktır. Başkası adına müracaatta bulunacak iseniz; özel yetki içerir vekaletname ile başvurmanız gerekmektedir. Başvuru için özel bir format olmamakla birlikte web sitemizde bulunan başvuru formunu kullanabilirsiniz, talebinizin net bir şekilde yazılması net bir cevap verilmesini sağlayacaktır.

    Güncel Yazılar

    Haberler