İklim Değişikliği, İnsan ve Sosyal Adalet

İklim Değişikliği, İnsan ve Sosyal Adalet

Coğrafi bir kavram olarak “iklim” Türk Dil Kurumu tarafından şöyle tanımlanmaktadır: “Yeryüzünün herhangi bir yerinde hava olaylarına bağlı olarak gerçekleşen etkilerin uzun yılların ortalamasına dayanan durumu”.

Bugün artık bu teknik anlamı çok bilinmese bile, iklim konusunda özel bir hassasiyet (zorunlu olarak) ortaya çıkmaktadır. Çıkmak da zorundadır. Çünkü artık dünyanın dört bir yanında ani olarak çeşitli iklim krizleri yaşanmakta, herkes pratik olarak zaten öğrenmek zorunda kalmaktadır bu kavramın ve konunun ne’liğini, nasıl bir şey olduğunu. Bu yazıda insana bağlı olan iklim değişikliği ve yine onunla ilgisi içerisinde sosyal adalet konusunu ele almaya çalışalım.

Amerikalı akademisyen-aktivist Jonathan Neale Küresel Isınmayı Durduralım kitabının özellikle ilk bölümünde, iklim değişikliğinin bilimsel olarak ne olduğunu çok iyi anlatmaktadır: İnsanların ortaya koyduğu modeller sonucunda iklimin olağan, normal değişimlerinden başka türlü olarak değişmesi.

Özellikle de son 200 yılda olup biten değişim(ler). Son 200 yıl vurgusu, aslında bütün bir dünyadaki ana akım üretim-tüketim-toplumsal alan formlarının da değişmeye başladığı endüstri çağının emekleme dönemidir demenin başka yoludur. Denmek istenen çeşitli yerlerde yaşanan aşırı doğa olaylarının temel sebebi, esas itibarıyla insan kaynaklı, insanların tercih ederek ortaya koyduğu bir takım şeylerin sonucu olan iklim değişikliğidir. İklimin olağan, kendi sınırları içerisindeki, herhangi bir insani müdahale olmaksızın olan değişimler değil.

Her şeyden önce ve üstte şunu da anımsamalıyız, aklımızdan hiç çıkarmamalıyız ki, çevresel sorunlar bugün aklı başında hiç kimse tarafından inkâr edilemeyecek bir biçimde toplumsal, ekonomik ve politik tercihler kaynaklıdır, onların bazıları doğrudan bazıları ise dolaylı olarak sonucudur.

Doğanın olağan akışına olağan olmayan insani müdahaleler, gaz salınımları, sistematik ormansızlaştırmaların kaçınılmaz sonucudur bu ortaya çıkan, karşı karşıya kalınan durum. Bunlarda insan sorumluluğu yokmuş gibi yapmak da, bu alandaki en temel sinsiliktir, gerçeği gizlemektir aslında.

İklim, kelimenin hem ilk hem de ikinci anlamında, insanın zaten neredeyse bütün dünyasını çevreleyen bir bütünlüktür. Bu haliyle insan, kaçınılmaz bir biçimde bir çevrenin parçası olarak doğar, öyle yaşaması gerekir. Yani demek istediğim, bu anlatılanlar herkesin, hepimizin hikâyesidir, hepimiz iklim sisteminin bir parçası durumundayız. Öyle ki, bu çemberin bir dışı yoktur.

Küresel iklim değişikliği kaynaklı sorunlardan en çok etkilenen insanlar, küresel iklim değişikliğinin insan kaynaklı etkisine oldukça az ‘katkı’ sunmuş insanlardır da aynı zamanda. Karbondioksit ve sera gazlarını en az salanlar, en büyük zararı gören, görmekte ve görecekte olan insanlardır. Bu büyük bir toplumsal çelişkidir. İşte zaten konunun ‘adalet’ ile olan yakın ilişkisi de tam burada başlamaktadır.

Adalet merkezli bir toplumsal hareketin, ilk bakışta uzak-alakasız görünen- iklim bağı buradan kaynaklanmaktadır. İklim değişikliğinden etkilenme, zararlar görme konusunda bu çerçeve içerisinde büyük bir adalet sorunu vardır. Toplumsal bölüşüm adaletsizlikleri, mevcut dünyada zarar görmede bile farklılık olarak göstermektedir kendisini, ironik bir biçimde.

Bu insan kaynaklı sorundan çıkan adaletsizlik problemi ciddi bir problemdir. Bundan tamamen uzaklaşabilmenin, gezegenin, haliyle insanlığın rahat nefes alabilmesinin başlıca yolu, gezegeni tehdit eden aşırı üretim modeli ve üretim sürecidir. Problemin kökeninin doğru tespiti, onun nereden kaynaklanıyor olduğu, ciddi bir çözüm için de olmazsa olmaz ilk adımdır.

Brian Tokar’ın İklim Adaletine Doğru kitabında sarsıcı bir şekilde vurgusu olan içeriyle anımsattığı nokta ile yazıyı toparlayalım. Durum tasviri ve oldukça yakın bir geleceğin projeksiyonu da denilebilir buna. Brian Tokar’a göre: “Son iki yüzyıldaki kapitalist gelişmelerin –ve özellikle son 60 yıl boyunca kaynak tüketimindeki benzeri görülmemiş artış hızının- herkesin geleceğini tehdit eden koşullar yarattığı bugün açıktır. (…) sömürü kalıplarını hızla tersine çeviremediğimiz sürece, 1950’lerden beri ekonomik büyüme ve genişlemenin sürdürülemez hızından en az fayda sağlayanlar, dünyanın şimdiye kadar gördüğüne benzemeyen ölçüde ızdıraplı ve yaşadıkları yerlerinden edecek bir gelecekle karşı karşıya kalacaklardır.”

Yeryüzünde yaşayan bütün canlılar iklim değişikliklerinin doğrudan tanığıdır, ondan bağımsız yaşadığını söyleyebilecek canlı yoktur. O yüzden bu en acil canlılık krizi karşısında, onun acilliğine yaraşır bir biçimde bir şeyler yapılmalıdır. Doğaya karşı “efendilik” ruh halinde, ona vahşice saldırmanın sonuçları büyük insanlık krizleri olarak yansıyor. Dünyanın herhangi bir yerinde yanan ya da yok edilen ormanlar, herkesin hayatına bir biçimde etki edecektir. Ormanların dünya ekosistemine ve bütün bir canlılığa-insanlığa olan katkısı, başka herhangi bir maddi ölçütle kıyaslanamaz boyutlardadır.

Bütün bu noktalardan hareketle, 16 yaşındaki iklim aktivisti Greta Thunberg’in başını çektiği gençler, en başta kendi gelecekleri için bu konuda dünya genelinde bir şeyler yapmaya çalışıyorlar. Çok kıymetli, ilham verici bir şekilde hem de. Gençlerin seslerine kulak vermeli, onların yaptıklarına arka çıkmalıyız.

Z. Soner Dinç

    formu doldurun, biz sizi arayalım

    Veri Sorumlusu: Prof. Dr. Kemal Arıkan
    Adres: Halaskargazi Cad. No: 103, Gün Apt, Daire: 4B, 34371 Osmanbey/İstanbul
    E-posta: info@kemalarikan.com

    Paylaşmış olduğunuz kişisel ve özel nitelikli kişisel verileriniz, Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’na (KVKK) uygun olarak ve Tıp mevzuatı kapsamında yerine getirmiş olduğumuz hizmet ve faaliyet amaçlarımız ile bağlantılı, sınırlı ve ölçülü olarak işlenmektedir. Danışanlarımız için hazırlanan Danışan KVKK aydınlatma Metnini ayrıca okuyunuz.

    Kişisel Verilerinizin Toplanması Usulü ve Hukuki Sebebi

    Kişisel verileriniz elektronik ortamda toplanmaktadır. Web sitemizdeki randevu alın kısmında form doldurduğunuzda da burada amaçla bağlantılı veri toplama faaliyeti yapılmış olacaktır.  Web sitemiz ve randevu Formunun bağlı olduğu e-posta yurt içi sunucularda barındırılmaktadır.

    Kişisel verileriniz; web sitesi üzerinden internet erişimleri 5651 sayılı kanun kapsamında log kaydı (ip adresi ve zaman damgası, trafik bilgileri, cihaz bilgisi, hangi sayfada ne kadar süre kaldığı vb.) domain-Server sağlayıcı tarafından tutulabilir. Web sitemizde reklam amaçlı çerezler kullanılmamaktadır. Çerezleri kapatma yöntemi politikada belirtilmektedir. Web sitesi adres, iletişim, hizmet sunulan alanlar hakkında bilgi verilmesi amacı ile uygulamaya konulmuştur.

    Kişisel verilerinizin işlenmesinin hukuki sebepleri;
    – 5651 sayılı Kanun
    – Meşru menfaat

    Kişisel Verilerinizin İşlenmesi Amacı

    Kişisel verileriniz KVKK 4/2 maddesinde belirtilen ilkeler dikkate alınarak, Sağlık ile ilgili mevzuat çerçevesinde öngörülen faaliyet çerçevesinde; sağlanan hizmetlerden yararlanabilmenizi ve hizmetlerimizin tanıtımını temin edebilmek, mevzuatın getirdiği saklama yükümlülüğünün yerine getirilmesi ve diğer yükümlülüklere uymak amaçlarıyla işlenecektir.

    Kişisel verileriniz mevzuatta belirtilen süreler, mevzuatta düzenleme olmaması halinde meşru menfaat uygulamalarına bağlı olarak amaçla orantılı süre boyunca saklandıktan sonra dijital olanlar geri dönüşümsüz olarak silinme yoluyla imha edilmektedir. İlgili kişinin silme talebi halinde, mevzuata aykırı olmamak şartı ile derhal yerine getirilmektedir.

    Kişisel verileri saklanması ve imha politikamızda saklama süreleri detaylı olarak planlanmıştır. 5651 sayılı Kanuna göre trafik kayıtları en az 1 yıl tutulması gerekmektedir. Uygulamamızda 1 yıllık süreye uyulmaktadır.

    Kişisel Verilerinizin Aktarılması

    Kişisel verileriniz prensip olarak yurt dışına aktarılmamaktadır. Ancak web sitemizden sosyal medya hesaplarına (Instagram, Facebook, Twitter, Youtube) yönlendiğinizde web sitemizden ayrılmış ve yurt dışından sunulan bu hesaplara geçiş yapmış olacağınız bilinmelidir.

    Web sitemiz yurtiçinden sunulduğundan bu kapsamda alınan verileriniz yurtdışına aktarılmamaktadır. Aynı şekilde web sitemizde yer alan randevu formunun düştüğü mail adresi yurtiçinden sunulması sebebiyle formda yer alan kişisel verileriniz yurtdışına aktarılmamaktadır.

    Kişisel Verileriniz, yukarıda belirtilen amaçlara, KVKK ve diğer mevzuat hükümlerine uygun olarak, yurtiçinde bulunan Turhost (veri işleyen) sunucularında barındırılmaktadır.

    Kişisel Verisi İşlenen İlgili Kişi Olarak Haklarınız

    KVKK 11. Maddesi ve yürürlükte bulunan diğer mevzuat çerçevesinde;
    Kişisel verilerinizin işlenip işlenmediğini öğrenme,

    • Kişisel verileriniz işlenmişse buna ilişkin bilgi talep etme,
    • Kişisel verilerin işlenme amacını ve bunların amacına uygun kullanılıp kullanılmadığını öğrenme,
    • Yurt içinde veya yurt dışında kişisel verilerinizin aktarıldığı üçüncü kişileri bilme,
    • Kişisel verilerinizin eksik veya yanlış işlenmiş olması halinde bunların düzeltilmesini isteme,
    • KVKK mevzuatında öngörülen şartlar çerçevesinde kişisel verilerinizin silinmesini veya yok edilmesini isteme,
    • Eksik veya yanlış verilerin düzeltilmesi ile kişisel verilerinizin silinmesi veya yok edilmesini talep ettiğinizde, bu durumun kişisel verilerinizin aktarıldığı üçüncü kişilere bildirilmesini isteme,
    • İşlenen verilerin münhasıran otomatik sistemler vasıtasıyla analiz edilmesi suretiyle aleyhinize bir sonucun ortaya çıkmasına itiraz etme,
    • Kişisel verilerin kanuna aykırı olarak işlenmesi sebebiyle zarara uğramanız halinde bu zararın giderilmesini talep etme haklarına sahipsiniz.

    Taleplerinizi Öne Sürerken Uyulması Gereken Usul ve Esaslar

    Kişisel verinin konusu olan siz ilgili kişi olarak yukarıda belirtilen haklarınızı, kullanmayı talep ettiğiniz hakka ilişkin açıklamalarınızı içeren yazılı veya Kişisel Verileri Koruma Kurulu’nun belirlediği diğer yöntemlerle, başvuruda talep ettiğiniz hususun açık ve anlaşılır şekilde

    Yukarda sunulan adrese ıslak imzalı olarak posta yolu ile, elden veya bizde kayıtlı olan e-posta hesabınızdan gönderebilirsiniz.

    Müracaatınıza esas teşkil eden hususların şahsınız ile ilgili olması, müracaatınızda kimlik ve adres bilgilerinizin bulunması gerekecektir. Kimlik doğrulaması bizde bulunan bilginizle sınırlı olarak yapılacaktır. Başkası adına müracaatta bulunacak iseniz; özel yetki içerir vekaletname ile başvurmanız gerekmektedir. Başvuru için özel bir format olmamakla birlikte web sitemizde bulunan başvuru formunu kullanabilirsiniz, talebinizin net bir şekilde yazılması net bir cevap verilmesini sağlayacaktır.

    Güncel Yazılar

    Haberler