Çocuklukta Cinsel İstismar: Beyindeki Nörogelişimsel Etkileri ve Tedavisi

Çocuklukta Cinsel İstismar: Beyindeki Nörogelişimsel Etkileri ve Tedavisi

Beynin kendini yenileyebilme kapasitesine rağmen, çocukluktaki zorlu yaşantılar (annenin gebelik ve sonrasında yaşadığı stres, gıda yetersizliği, şiddet vb.) beyin gelişimini etkilediği birçok çalışmayla ortaya konmuştur. Bu zorlu yaşantılar arasında çocuklukta yaşanan cinsel istismar, bilişsel fonksiyonlarındaki düşüşü de içine alan birçok olumsuz sonuçlara yol açabilmektedir. Cinsel İstismarhenüz cinsel gelişimini tamamlamamış bir çocuğun ya da ergenin, bir erişkin tarafından cinsel arzu ve gereksinimlerini karşılamak için güç kullanarak, tehdit ya da kandırma yolu ile kullanılması’ olarak tanımlanabilmektedir (Çetin vd., 2008).

Çocuklukta cinsel istismarın dünyada görülme oranı rapor edilenlere göre kız çocuklarında %8-31% iken erkeklerde %3-17 arasındadır. Kurbanlar arasında kız çocukların %9’u, erkeklerin %3’ü cinsel ilişkiye zorlanmışlardır (Barth vd., 2013). Ancak bireylerin travmayı tekrardan yaşama korkusu, tacizcinin tehdidi, kişinin kendini suçlaması gibi sebeplerden dolayı bu oranlar gerçeğin altında kalabilmektedir.

Çocuklukta Cinsel İstismar: Nörogelişimsel Etkileri

Çocuklukta cinsel istismarın beyin gelişimine etkisini araştıran çalışmalar beyin yapısı ve fonksiyonu üzerinde durmuşlardır. Blanco ve arkadaşlarının (2015) yaptığı derleme çalışmasında PET, MRI ve fMRI yöntemleriyle elde edilen bulgulara göre çocukluğunda cinsel istismar geçmişi olan kişilerin,

  1. Yüksek bilişsel faaliyetlerde rol alan beyin kabuğu, akıl yürütme ve dil yetisini kontrol eden prefrontal bölge, hafızadan sorumlu hipokampus, korku duygusunu yöneten amigdala, beynin iki yarıküresi arası iletişimi sağlayan korpus kalosum, beynin denge merkezi olan beyincik, stresi yönetmeyi sağlayan limbik sistem ve hipotalamus-hipofiz-adrenal aks (HPA aksı) gibi beynin birçok bölgesinin hacminde azalma ve bu bölgelerdeki faaliyetlerin göstergesi olan kan akışında azalma veya artma görülmüştür.
  2. Bölgelerdeki anormallikler depresyon, kaygı, travma sonrası stres bozukluğu, dikkat ve hafıza bozuklukları, somatizasyon bozukluğu, öfke, intihar düşüncesi, alkol bağımlılığı gibi bozukluklularla ilişkili bulunmuştur.
  3. Nörogelişimsel anormalliklerin sonucu bilişsel ve psikolojik sorunlar yaşayan hastalar madde kullanımı, disosyatif davranışlar, tehlike beklentisi sebepli çevreye karşı duyarlılık, kendini yaralama veya intihar davranışı, iki uçlu aşırı cinsel davranışlar gibi uyumsuz başa çıkma yöntemlerine başvurdukları görülmüştür.
  4. Yetişkinlik döneminde de devam eden bu davranışlar cinsel istismara uğrayan çocukların yetişkinlikteki partner seçimlerini, cinsel fonksiyonlarını, akademik ve iş alanındaki başarılarını olumsuz yönde etkilediği rapor edilmiştir.

Çocuklukta Cinsel İstismar: Tedavi

Çocuklukta Cinsel istismar geçmişi olan hastaların tedavisinde depresyon, kaygı, travma sonrası stres bozukluğu gibi komorbid hastalıklarının medikal tedavisinin yanı sıra travma odaklı bilişsel davranışçı, terapi (BDT) etkisi kanıtlanmış bir psikoterapi yöntemidir. Travma odaklı BDT,

  • Travma ve etkisi hakkında eğitimi,
  • Gevşeme teknikleri ve sorunlarla başa çıkmak için kullanılabilecek doğru yöntemleri,
  • İstismarla ilgili yanlış veya yararsız düşünceleri ele alan teknikleri,
  • Çocukların deneyimlerinin ayrıntılarını paylaşmalarını ve travma ile ilgili düşüncelerini ve duygularını işlemelerini sağlamak için kademeli maruz kalma yöntemini
  • İstismar ve etkisi hakkında açık iletişimi artırmak için ortak ebeveyn-çocuk oturumları
  • Çocukluk çağı cinsel istismarından önce ortaya çıkan veya bu nedenle şiddetlenen sorunlu çocuk davranışlarını yönetmek için ebeveynlik becerilerini kapsamaktadır (Hanson ve Wallis, 2018).

Sonuç olarak, birçok çalışma çocuklukta cinsel istismar geçmişi olan bireylerin beyin yapısı ve fonksiyonlarında bozulmaların olduğunu gösterse de bireyin hayatındaki koruyucu ve iyileştirici faktörlerin (destekleyici ebeveynlerin varlığı, erken tanı, bilimsel olarak kanıtlanmış tedavi tekniklerinin uygulanması) bu süreci yavaşlatıp onarabildiği, tedavi için hiçbir zaman geç olmadığı unutulmamalıdır.

KAYNAK:
– Çetin FÇ, Pehlivantürk B, Ünal F, et al (Editörler). Çocuk ve ergen psikiyatrisi temel kitabı. In: İşeri E. Cinsel istismar. 1’inci Baskı, Ankara: Hekimler Yayın Birliği, 2008;470-7.

– Barth, J., Bermetz, L., Heim, E. et al. The current prevalence of child sexual abuse worldwide: a systematic review and meta-analysis. Int J Public Health 58, 469–483 (2013). https://doi.org/10.1007/s00038-012-0426-1

– Blanco, L., Nydegger, L. A., Camarillo, G., Trinidad, D. R., Schramm, E., & Ames, S. L. (2015). Neurological changes in brain structure and functions among individuals with a history of childhood sexual abuse: A review. Neuroscience & Biobehavioral Reviews, 57, 63-69.

– Hanson, R. F., & Wallis, E. (2018). Treating victims of child sexual abuse. American Journal of Psychiatry, 175(11), 1064-1070. https://doi.org/10.1176/appi.ajp.2018.18050578

    formu doldurun, biz sizi arayalım

    Veri Sorumlusu: Prof. Dr. Kemal Arıkan
    Adres: Halaskargazi Cad. No: 103, Gün Apt, Daire: 4B, 34371 Osmanbey/İstanbul
    E-posta: info@kemalarikan.com

    Paylaşmış olduğunuz kişisel ve özel nitelikli kişisel verileriniz, Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’na (KVKK) uygun olarak ve Tıp mevzuatı kapsamında yerine getirmiş olduğumuz hizmet ve faaliyet amaçlarımız ile bağlantılı, sınırlı ve ölçülü olarak işlenmektedir. Danışanlarımız için hazırlanan Danışan KVKK aydınlatma Metnini ayrıca okuyunuz.

    Kişisel Verilerinizin Toplanması Usulü ve Hukuki Sebebi

    Kişisel verileriniz elektronik ortamda toplanmaktadır. Web sitemizdeki randevu alın kısmında form doldurduğunuzda da burada amaçla bağlantılı veri toplama faaliyeti yapılmış olacaktır.  Web sitemiz ve randevu Formunun bağlı olduğu e-posta yurt içi sunucularda barındırılmaktadır.

    Kişisel verileriniz; web sitesi üzerinden internet erişimleri 5651 sayılı kanun kapsamında log kaydı (ip adresi ve zaman damgası, trafik bilgileri, cihaz bilgisi, hangi sayfada ne kadar süre kaldığı vb.) domain-Server sağlayıcı tarafından tutulabilir. Web sitemizde reklam amaçlı çerezler kullanılmamaktadır. Çerezleri kapatma yöntemi politikada belirtilmektedir. Web sitesi adres, iletişim, hizmet sunulan alanlar hakkında bilgi verilmesi amacı ile uygulamaya konulmuştur.

    Kişisel verilerinizin işlenmesinin hukuki sebepleri;
    – 5651 sayılı Kanun
    – Meşru menfaat

    Kişisel Verilerinizin İşlenmesi Amacı

    Kişisel verileriniz KVKK 4/2 maddesinde belirtilen ilkeler dikkate alınarak, Sağlık ile ilgili mevzuat çerçevesinde öngörülen faaliyet çerçevesinde; sağlanan hizmetlerden yararlanabilmenizi ve hizmetlerimizin tanıtımını temin edebilmek, mevzuatın getirdiği saklama yükümlülüğünün yerine getirilmesi ve diğer yükümlülüklere uymak amaçlarıyla işlenecektir.

    Kişisel verileriniz mevzuatta belirtilen süreler, mevzuatta düzenleme olmaması halinde meşru menfaat uygulamalarına bağlı olarak amaçla orantılı süre boyunca saklandıktan sonra dijital olanlar geri dönüşümsüz olarak silinme yoluyla imha edilmektedir. İlgili kişinin silme talebi halinde, mevzuata aykırı olmamak şartı ile derhal yerine getirilmektedir.

    Kişisel verileri saklanması ve imha politikamızda saklama süreleri detaylı olarak planlanmıştır. 5651 sayılı Kanuna göre trafik kayıtları en az 1 yıl tutulması gerekmektedir. Uygulamamızda 1 yıllık süreye uyulmaktadır.

    Kişisel Verilerinizin Aktarılması

    Kişisel verileriniz prensip olarak yurt dışına aktarılmamaktadır. Ancak web sitemizden sosyal medya hesaplarına (Instagram, Facebook, Twitter, Youtube) yönlendiğinizde web sitemizden ayrılmış ve yurt dışından sunulan bu hesaplara geçiş yapmış olacağınız bilinmelidir.

    Web sitemiz yurtiçinden sunulduğundan bu kapsamda alınan verileriniz yurtdışına aktarılmamaktadır. Aynı şekilde web sitemizde yer alan randevu formunun düştüğü mail adresi yurtiçinden sunulması sebebiyle formda yer alan kişisel verileriniz yurtdışına aktarılmamaktadır.

    Kişisel Verileriniz, yukarıda belirtilen amaçlara, KVKK ve diğer mevzuat hükümlerine uygun olarak, yurtiçinde bulunan Turhost (veri işleyen) sunucularında barındırılmaktadır.

    Kişisel Verisi İşlenen İlgili Kişi Olarak Haklarınız

    KVKK 11. Maddesi ve yürürlükte bulunan diğer mevzuat çerçevesinde;
    Kişisel verilerinizin işlenip işlenmediğini öğrenme,

    • Kişisel verileriniz işlenmişse buna ilişkin bilgi talep etme,
    • Kişisel verilerin işlenme amacını ve bunların amacına uygun kullanılıp kullanılmadığını öğrenme,
    • Yurt içinde veya yurt dışında kişisel verilerinizin aktarıldığı üçüncü kişileri bilme,
    • Kişisel verilerinizin eksik veya yanlış işlenmiş olması halinde bunların düzeltilmesini isteme,
    • KVKK mevzuatında öngörülen şartlar çerçevesinde kişisel verilerinizin silinmesini veya yok edilmesini isteme,
    • Eksik veya yanlış verilerin düzeltilmesi ile kişisel verilerinizin silinmesi veya yok edilmesini talep ettiğinizde, bu durumun kişisel verilerinizin aktarıldığı üçüncü kişilere bildirilmesini isteme,
    • İşlenen verilerin münhasıran otomatik sistemler vasıtasıyla analiz edilmesi suretiyle aleyhinize bir sonucun ortaya çıkmasına itiraz etme,
    • Kişisel verilerin kanuna aykırı olarak işlenmesi sebebiyle zarara uğramanız halinde bu zararın giderilmesini talep etme haklarına sahipsiniz.

    Taleplerinizi Öne Sürerken Uyulması Gereken Usul ve Esaslar

    Kişisel verinin konusu olan siz ilgili kişi olarak yukarıda belirtilen haklarınızı, kullanmayı talep ettiğiniz hakka ilişkin açıklamalarınızı içeren yazılı veya Kişisel Verileri Koruma Kurulu’nun belirlediği diğer yöntemlerle, başvuruda talep ettiğiniz hususun açık ve anlaşılır şekilde

    Yukarda sunulan adrese ıslak imzalı olarak posta yolu ile, elden veya bizde kayıtlı olan e-posta hesabınızdan gönderebilirsiniz.

    Müracaatınıza esas teşkil eden hususların şahsınız ile ilgili olması, müracaatınızda kimlik ve adres bilgilerinizin bulunması gerekecektir. Kimlik doğrulaması bizde bulunan bilginizle sınırlı olarak yapılacaktır. Başkası adına müracaatta bulunacak iseniz; özel yetki içerir vekaletname ile başvurmanız gerekmektedir. Başvuru için özel bir format olmamakla birlikte web sitemizde bulunan başvuru formunu kullanabilirsiniz, talebinizin net bir şekilde yazılması net bir cevap verilmesini sağlayacaktır.

    Güncel Yazılar

    Haberler