Afantazya (Zihin Körlüğü) nedir?

Afantazya (Zihin Körlüğü) nedir?

Afantazya (aphantasia), dış dünyada görülen görüntüleri zihinde tekrardan canlandıramama durumudur. Toplumun %2 ile %5’i arasında yaşam boyu bu bozukluktan muzdarip olduğu tahmin edilmektedir. Aile bireyleri arasında afantazyanın görülme sıklığı artmaktadır. Afantazyada görsel imgelemindeki eksiklikler; hafıza, hayal kurma, rüya görme, yaratıcılık gibi yetileri nasıl etkilediği önemli bir araştırma konusudur.

Afantazya’in nörobiyolojik temeli nedir?

Amerikan Ulusal Sağlık Örgütü’nde Beyin ve Biliş Laboratuarı’ndan Doktor Wilma A Bainbridge ve ekibinin afantaz bireylerle internet üzerinde yaptığı bir çalışmada (2021) afantaz kişilerin uzamsal problemleri olmadığı ancak görsel imgelerin içeriğini oluşturmada problem yaşadıkları bulundu.

Cortex dergisinde yayınlanan çalışmada 61 afantaz birey ve eşleştirilmiş sağlıklı katılımcılara bir oturma odası, bir mutfak ve bir yatak odasının üç resmi gösterildi ve her birini hafızalarından çizmeleri istendi. Diğer aşamada, katılımcıların çizimleri internet üzerinden iki açıdan değerlendirilmeye sunuldu: nesne ayrıntıları (nesnelerin neye benzediği) ve mekansal ayrıntıları (nesnelerin boyutu ve konumu). Çizimler, internet üzerinden 2.700’den fazla çevrimiçi puanlayıcı tarafından nesnel olarak yorumlandı.

Araştırmacıların çalışmadan beklentisi afantazisi olan kişilerin bu resimleri zihinlerinde toplayamadıkları için hafızalarından çizecekleri resimler zorlanma yaşayacakları yönündeydi. Çalışmadan elde edilen veriler bu beklentiyi kısmen doğruladı. Çalışmanın baş yazarı Bainbridge “Bulgularımız, afantaz kişilerin nesneleri doğru boyut ve konumda çizdiğini, ancak renk gibi görsel ayrıntıların daha azını sağladıklarını ve ayrıca tipik görüntüleyicilere (afantaz olmayan bireyler) kıyasla daha az sayıda nesne çizdiklerini gösterdi.” dedi.

Afantaz bireyler yaşadıkları zihinlerindeki görsel körlüğü telafi edebiliyorlar mı?

Çalışmanın diğer baş yazarı Londra Westminster Üniversitesi Görsel Sinirbilim alanından araştırmacı Doktor Zoe Pounder, “Afantazlı bazı katılımcılar, nesneyi çizmek yerine dil aracılığıyla nesnenin ne olduğunu not ettiler – örneğin “yatak” veya “sandalye” kelimelerini yazmak gibi. Bu, afantaz bireylerin görsel hafıza yerine sözlü temsiller gibi alternatif stratejiler kullanabileceklerini gösteriyor.” ifadelerinde bulundu.

Araştırmacılar, afantaz bireylerle yaptığı çalışmada görüntülerle ilgili bellek görevlerinde zihinsel görüntünün kullanılmasının gerekli olup olmadığını da araştırma şansı buldular. Nesnelerin zihinde döndürülmesini gerektiren bellek görevinde afantaz bireyler afantaz olmayanlarla aynı derecede performans gösterebildi. Afantaz bireylerin gösterdiği bu performans yine zihinde döndürme işlemi için zihin gözüyle görmenin gerekli olmadığını göstermiştir.

Afantaz Bireylerin Yaşamı

Yine aynı dergide yayınlanan yaklaşık 2000 afantaz bireyle yapılan bir anket çalışmasına göre (Zeman ve ark., 2020) afantaz bireylerin mesleki olarak matematiksel ve bilimsel mesleki işlerde çalışma oranının yüksek olduğu görülmüştür. Bu çalışmada afantaz bireylerden bir kısmı yüzleri tanımada zorluk yaşadıklarını ve zayıf bir otobiyografik hafızaya (yaşam olaylarının hafızası) sahip olduklarını belirtmişlerdir. Afantaz bireylerin yaklaşık yarısının rüya gördüğünü ancak bu rüyalarda görsel duyumun dışında diğer duyumlarda da (işitsel, dokunsal, kokusal) canlılık bulunmadığını, kavramsal ve duygusal içeriklerden oluştuğunu rapor etmişlerdir.

Araştırmalar, afantazyadaki gibi zihinsel duyumların çeşitliliğinin altında yatan nedeni kesin biçimde ortaya koyamasa da afantazyanın gösterdiği gibi, zihinsel deneyimlerimizin çoğu evrensel olarak aynı şekilde deneyimlenmiyor.

KAYNAK:
– Bainbridge, W. A., Pounder, Z., Eardley, A. F., & Baker, C. I. (2021). Quantifying Aphantasia through drawing: Those without visual imagery show deficits in object but not spatial memory. Cortex, 135, 159-172.
– Zeman, A., Milton, F., Della Sala, S., Dewar, M., Frayling, T., Gaddum, J., … & Winlove, C. (2020). Phantasia–the psychological significance of lifelong visual imagery vividness extremes. Cortex, 130, 426-440.

    formu doldurun, biz sizi arayalım

    Veri Sorumlusu: Prof. Dr. Kemal Arıkan
    Adres: Halaskargazi Cad. No: 103, Gün Apt, Daire: 4B, 34371 Osmanbey/İstanbul
    E-posta: info@kemalarikan.com

    Paylaşmış olduğunuz kişisel ve özel nitelikli kişisel verileriniz, Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’na (KVKK) uygun olarak ve Tıp mevzuatı kapsamında yerine getirmiş olduğumuz hizmet ve faaliyet amaçlarımız ile bağlantılı, sınırlı ve ölçülü olarak işlenmektedir. Danışanlarımız için hazırlanan Danışan KVKK aydınlatma Metnini ayrıca okuyunuz.

    Kişisel Verilerinizin Toplanması Usulü ve Hukuki Sebebi

    Kişisel verileriniz elektronik ortamda toplanmaktadır. Web sitemizdeki randevu alın kısmında form doldurduğunuzda da burada amaçla bağlantılı veri toplama faaliyeti yapılmış olacaktır.  Web sitemiz ve randevu Formunun bağlı olduğu e-posta yurt içi sunucularda barındırılmaktadır.

    Kişisel verileriniz; web sitesi üzerinden internet erişimleri 5651 sayılı kanun kapsamında log kaydı (ip adresi ve zaman damgası, trafik bilgileri, cihaz bilgisi, hangi sayfada ne kadar süre kaldığı vb.) domain-Server sağlayıcı tarafından tutulabilir. Web sitemizde reklam amaçlı çerezler kullanılmamaktadır. Çerezleri kapatma yöntemi politikada belirtilmektedir. Web sitesi adres, iletişim, hizmet sunulan alanlar hakkında bilgi verilmesi amacı ile uygulamaya konulmuştur.

    Kişisel verilerinizin işlenmesinin hukuki sebepleri;
    – 5651 sayılı Kanun
    – Meşru menfaat

    Kişisel Verilerinizin İşlenmesi Amacı

    Kişisel verileriniz KVKK 4/2 maddesinde belirtilen ilkeler dikkate alınarak, Sağlık ile ilgili mevzuat çerçevesinde öngörülen faaliyet çerçevesinde; sağlanan hizmetlerden yararlanabilmenizi ve hizmetlerimizin tanıtımını temin edebilmek, mevzuatın getirdiği saklama yükümlülüğünün yerine getirilmesi ve diğer yükümlülüklere uymak amaçlarıyla işlenecektir.

    Kişisel verileriniz mevzuatta belirtilen süreler, mevzuatta düzenleme olmaması halinde meşru menfaat uygulamalarına bağlı olarak amaçla orantılı süre boyunca saklandıktan sonra dijital olanlar geri dönüşümsüz olarak silinme yoluyla imha edilmektedir. İlgili kişinin silme talebi halinde, mevzuata aykırı olmamak şartı ile derhal yerine getirilmektedir.

    Kişisel verileri saklanması ve imha politikamızda saklama süreleri detaylı olarak planlanmıştır. 5651 sayılı Kanuna göre trafik kayıtları en az 1 yıl tutulması gerekmektedir. Uygulamamızda 1 yıllık süreye uyulmaktadır.

    Kişisel Verilerinizin Aktarılması

    Kişisel verileriniz prensip olarak yurt dışına aktarılmamaktadır. Ancak web sitemizden sosyal medya hesaplarına (Instagram, Facebook, Twitter, Youtube) yönlendiğinizde web sitemizden ayrılmış ve yurt dışından sunulan bu hesaplara geçiş yapmış olacağınız bilinmelidir.

    Web sitemiz yurtiçinden sunulduğundan bu kapsamda alınan verileriniz yurtdışına aktarılmamaktadır. Aynı şekilde web sitemizde yer alan randevu formunun düştüğü mail adresi yurtiçinden sunulması sebebiyle formda yer alan kişisel verileriniz yurtdışına aktarılmamaktadır.

    Kişisel Verileriniz, yukarıda belirtilen amaçlara, KVKK ve diğer mevzuat hükümlerine uygun olarak, yurtiçinde bulunan Turhost (veri işleyen) sunucularında barındırılmaktadır.

    Kişisel Verisi İşlenen İlgili Kişi Olarak Haklarınız

    KVKK 11. Maddesi ve yürürlükte bulunan diğer mevzuat çerçevesinde;
    Kişisel verilerinizin işlenip işlenmediğini öğrenme,

    • Kişisel verileriniz işlenmişse buna ilişkin bilgi talep etme,
    • Kişisel verilerin işlenme amacını ve bunların amacına uygun kullanılıp kullanılmadığını öğrenme,
    • Yurt içinde veya yurt dışında kişisel verilerinizin aktarıldığı üçüncü kişileri bilme,
    • Kişisel verilerinizin eksik veya yanlış işlenmiş olması halinde bunların düzeltilmesini isteme,
    • KVKK mevzuatında öngörülen şartlar çerçevesinde kişisel verilerinizin silinmesini veya yok edilmesini isteme,
    • Eksik veya yanlış verilerin düzeltilmesi ile kişisel verilerinizin silinmesi veya yok edilmesini talep ettiğinizde, bu durumun kişisel verilerinizin aktarıldığı üçüncü kişilere bildirilmesini isteme,
    • İşlenen verilerin münhasıran otomatik sistemler vasıtasıyla analiz edilmesi suretiyle aleyhinize bir sonucun ortaya çıkmasına itiraz etme,
    • Kişisel verilerin kanuna aykırı olarak işlenmesi sebebiyle zarara uğramanız halinde bu zararın giderilmesini talep etme haklarına sahipsiniz.

    Taleplerinizi Öne Sürerken Uyulması Gereken Usul ve Esaslar

    Kişisel verinin konusu olan siz ilgili kişi olarak yukarıda belirtilen haklarınızı, kullanmayı talep ettiğiniz hakka ilişkin açıklamalarınızı içeren yazılı veya Kişisel Verileri Koruma Kurulu’nun belirlediği diğer yöntemlerle, başvuruda talep ettiğiniz hususun açık ve anlaşılır şekilde

    Yukarda sunulan adrese ıslak imzalı olarak posta yolu ile, elden veya bizde kayıtlı olan e-posta hesabınızdan gönderebilirsiniz.

    Müracaatınıza esas teşkil eden hususların şahsınız ile ilgili olması, müracaatınızda kimlik ve adres bilgilerinizin bulunması gerekecektir. Kimlik doğrulaması bizde bulunan bilginizle sınırlı olarak yapılacaktır. Başkası adına müracaatta bulunacak iseniz; özel yetki içerir vekaletname ile başvurmanız gerekmektedir. Başvuru için özel bir format olmamakla birlikte web sitemizde bulunan başvuru formunu kullanabilirsiniz, talebinizin net bir şekilde yazılması net bir cevap verilmesini sağlayacaktır.

    Güncel Yazılar

    Haberler