Patolojik mükemmeliyetçilik

Patolojik mükemmeliyetçilik

Amerikan Psikiyatri Birliği, mükemmeliyetçiliği “başkalarından veya kendisinden, durumun gerektirdiğinden fazla, son derece yüksek veya hatta kusursuz bir performans talep etme eğilimi” olarak tanımlar. Bu tanımda performans kelimesi önemlidir. Mükemmeliyetçilikte kişilerin özniteliklerinde durulmaz, istenilen şeye ulaşmak için harcanan çaba üzerinde durulur.

Mükemmeliyetçilik bir aralık üzerinde ele alınmaktadır. Mükemmeliyetçi çabalar bu aralığın daha sağlıklı konumundadır.  Sağlıklı mükemmeliyetçilikte, kişi doğal olarak azimlidir. Mükemmel olmak için kendini zorlar ve kendine yüksek hedefler belirler. Bu hedeflere ulaşmak için bazen aşırıya kaçarak diğer yükümlülükleri ihmal edebilir, uykusundan feragat edebilir. Ancak bu durum patolojik mükemmeliyetçiliği resmetmez. Çünkü burada kişi hedeflerine ulaşamadığında öz saygısını düşürmez, mükemmel olmasa da yeterince iyi olan performansı kabul edebilir.

Patolojik mükemmeliyetçilik nedir?

Dr. Randy Frost ve arkadaşları mükemmeliyetçiliği ölçmek için çok boyutlu mükemmeliyetçilik ölçeğini geliştirdi. Ölçek, mükemmeliyetçiliğin aşağıda bahsedilecek altı alanını kapsamaktadır.

  1. Hata yapmaktan korkma/endişe duyma
  2. Kendi performansından şüphelenmek

Bu iki bölümde kişi kendi öz değerini hatasız ve mükemmel biçimde yürütülen performansa bağlar. Hata yapmadıklarında başkalarının kendisini daha çok seveceğini düşünür. Bir şeyde başarısız olduğunda kendisi başarısızlık abidesi olarak görebilir. Sağlıklı mükemmeliyetçiliği olanlar ise başarısız bir performans ile kendi hakkındaki fikirleri birbirinden ayırabilir.

  1. Yüksek standartlar koymak

Burada mükemmeliyetçiliği yüksek kişi standardını düşürmeyi sevmeyip yüksek standartların gerekli olduğunu düşünür.

  1. Aile tarafından koyulan yüksek standartlar

Ailenin bireyden beklediği yüksek standartlar içselleştirilebilir. Eğer bu beklentiler kişisel isteklerle uyuşuyorsa, kişi ailesinin ihtiyaçlarını alır. Kişi mükemmeliyetçi olmasa bile ailenin standartlarına uymak için yapabileceklerini onların isteklerine uydurabilir.  Ailedeki bu beklentileri reddettiğinde ise, onların istediğiyle kendi istediği arasındaki çatışma anksiyete ve nörotizme dönüşebilir.

  1. Ebeveynlerin aşırı eleştirel yaklaşması

Ebeveynler bireyin hata yapmasına izin vermezse ya da birey ebeveynlerden onay almak için olağanüstü çaba harcaması gerektiğinde patolojik mükemmeliyetçilik oluşabilir.

  1. Düzen ve organizasyona aşırı odaklanmak

Birey, her şeyin düzenli ve tertipli olması gerektiğine aşırı odaklandığında yine mükemmeliyetçilik oluşabilir.

Bir kişi bu altı alt alanların bazılarında yüksek puan bazılarında ise düşük puan alabilir. Ancak bunlar arasında duygusal problemleri ve ilişkisel problemleri öngören alt alanlar, hata yapma konusunda endişe, performansından şüphe etmek ve eleştirel ebeveyn tutumları olmuştur.

Mükemmeliyetçilik kendini birçok şekilde gösterebilir;

  • Obsesif kompulsif kişilik, kaçıngan kişilik ve narsistik kişilik gibi kişilik bozukluklarında,
  • Anksiyete, depresyon, obsesif kompülsif bozukluk gibi psikiyatrik problemlerde,
  • Anorexia nervosa ve bulimia nervosa gibi yeme bozukluklarında,
  • İstenmeyen erteleme davranışlarının altında kendini gösterebilir.

Patolojik mükemmeliyetçilik için neler yapılabilir?

  • Mükemmeliyetçiliğin hangi alanının bireyi etkilediğini tespit etmek. Örneğin, performansı hakkında endişeye kapılmak.
  • Mükemmeliyetçiliğin neye hizmet ettiğini bulmak. Örneğin, depresyon-anksiyeteyi maskelemek, düşük benlik saygısını ve kontrolü elde tutmaya yarıyor olabilir.
  • Bunları bulmak için kişinin kendi üzerinde düşünmesi gerekebilir ya da bir terapistten yardım alınabilir.
  • Mükemmeliyetçilik üzerine yapılan terapiler. Bu terapiler güçlü alanları keşfetmek, öz saygıyı iyileştirmek, daha dengeli düşünmeyi geliştirmeyi amaçlar.
  • Terapi almak mümkün değilse, güçlü alanları keşfetmek ve kendini baltalayan olumsuz düşünceleri değiştirmek üzere kendine yardım kaynaklarından yararlanılabilir. Örneğin, mükemmeliyetçilikle ilişkili bilişsel çarpıtmalar arasında olumlu olanı görmezden gelme ve başarısızlıklarla kişiliği etiketleme hatasıdır. Bu ve diğer bilişsel çarpıtmalar hakkında daha ayrıntılı bilgiye Psikiyatrik Hastalıklarda Bilişsel Çarpıtmalar – 1, -2, -3 yazı dizisini ve Bilişsel çarpıtmalarla başa çıkma yöntemleri adlı yazıyı inceleyebilirsiniz.

KAYNAK:
– Frost, R.O., Marten, P., Lahart, C. et al. The dimensions of perfectionism. Cogn Ther Res 14, 449–468 (1990). https://doi.org/10.1007/BF0117296.
– Dr. Tracey Marks. Pathological Perfectionism.

 

    formu doldurun, biz sizi arayalım

    Veri Sorumlusu: Prof. Dr. Kemal Arıkan
    Adres: Halaskargazi Cad. No: 103, Gün Apt, Daire: 4B, 34371 Osmanbey/İstanbul
    E-posta: info@kemalarikan.com

    Paylaşmış olduğunuz kişisel ve özel nitelikli kişisel verileriniz, Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’na (KVKK) uygun olarak ve Tıp mevzuatı kapsamında yerine getirmiş olduğumuz hizmet ve faaliyet amaçlarımız ile bağlantılı, sınırlı ve ölçülü olarak işlenmektedir. Danışanlarımız için hazırlanan Danışan KVKK aydınlatma Metnini ayrıca okuyunuz.

    Kişisel Verilerinizin Toplanması Usulü ve Hukuki Sebebi

    Kişisel verileriniz elektronik ortamda toplanmaktadır. Web sitemizdeki randevu alın kısmında form doldurduğunuzda da burada amaçla bağlantılı veri toplama faaliyeti yapılmış olacaktır.  Web sitemiz ve randevu Formunun bağlı olduğu e-posta yurt içi sunucularda barındırılmaktadır.

    Kişisel verileriniz; web sitesi üzerinden internet erişimleri 5651 sayılı kanun kapsamında log kaydı (ip adresi ve zaman damgası, trafik bilgileri, cihaz bilgisi, hangi sayfada ne kadar süre kaldığı vb.) domain-Server sağlayıcı tarafından tutulabilir. Web sitemizde reklam amaçlı çerezler kullanılmamaktadır. Çerezleri kapatma yöntemi politikada belirtilmektedir. Web sitesi adres, iletişim, hizmet sunulan alanlar hakkında bilgi verilmesi amacı ile uygulamaya konulmuştur.

    Kişisel verilerinizin işlenmesinin hukuki sebepleri;
    – 5651 sayılı Kanun
    – Meşru menfaat

    Kişisel Verilerinizin İşlenmesi Amacı

    Kişisel verileriniz KVKK 4/2 maddesinde belirtilen ilkeler dikkate alınarak, Sağlık ile ilgili mevzuat çerçevesinde öngörülen faaliyet çerçevesinde; sağlanan hizmetlerden yararlanabilmenizi ve hizmetlerimizin tanıtımını temin edebilmek, mevzuatın getirdiği saklama yükümlülüğünün yerine getirilmesi ve diğer yükümlülüklere uymak amaçlarıyla işlenecektir.

    Kişisel verileriniz mevzuatta belirtilen süreler, mevzuatta düzenleme olmaması halinde meşru menfaat uygulamalarına bağlı olarak amaçla orantılı süre boyunca saklandıktan sonra dijital olanlar geri dönüşümsüz olarak silinme yoluyla imha edilmektedir. İlgili kişinin silme talebi halinde, mevzuata aykırı olmamak şartı ile derhal yerine getirilmektedir.

    Kişisel verileri saklanması ve imha politikamızda saklama süreleri detaylı olarak planlanmıştır. 5651 sayılı Kanuna göre trafik kayıtları en az 1 yıl tutulması gerekmektedir. Uygulamamızda 1 yıllık süreye uyulmaktadır.

    Kişisel Verilerinizin Aktarılması

    Kişisel verileriniz prensip olarak yurt dışına aktarılmamaktadır. Ancak web sitemizden sosyal medya hesaplarına (Instagram, Facebook, Twitter, Youtube) yönlendiğinizde web sitemizden ayrılmış ve yurt dışından sunulan bu hesaplara geçiş yapmış olacağınız bilinmelidir.

    Web sitemiz yurtiçinden sunulduğundan bu kapsamda alınan verileriniz yurtdışına aktarılmamaktadır. Aynı şekilde web sitemizde yer alan randevu formunun düştüğü mail adresi yurtiçinden sunulması sebebiyle formda yer alan kişisel verileriniz yurtdışına aktarılmamaktadır.

    Kişisel Verileriniz, yukarıda belirtilen amaçlara, KVKK ve diğer mevzuat hükümlerine uygun olarak, yurtiçinde bulunan Turhost (veri işleyen) sunucularında barındırılmaktadır.

    Kişisel Verisi İşlenen İlgili Kişi Olarak Haklarınız

    KVKK 11. Maddesi ve yürürlükte bulunan diğer mevzuat çerçevesinde;
    Kişisel verilerinizin işlenip işlenmediğini öğrenme,

    • Kişisel verileriniz işlenmişse buna ilişkin bilgi talep etme,
    • Kişisel verilerin işlenme amacını ve bunların amacına uygun kullanılıp kullanılmadığını öğrenme,
    • Yurt içinde veya yurt dışında kişisel verilerinizin aktarıldığı üçüncü kişileri bilme,
    • Kişisel verilerinizin eksik veya yanlış işlenmiş olması halinde bunların düzeltilmesini isteme,
    • KVKK mevzuatında öngörülen şartlar çerçevesinde kişisel verilerinizin silinmesini veya yok edilmesini isteme,
    • Eksik veya yanlış verilerin düzeltilmesi ile kişisel verilerinizin silinmesi veya yok edilmesini talep ettiğinizde, bu durumun kişisel verilerinizin aktarıldığı üçüncü kişilere bildirilmesini isteme,
    • İşlenen verilerin münhasıran otomatik sistemler vasıtasıyla analiz edilmesi suretiyle aleyhinize bir sonucun ortaya çıkmasına itiraz etme,
    • Kişisel verilerin kanuna aykırı olarak işlenmesi sebebiyle zarara uğramanız halinde bu zararın giderilmesini talep etme haklarına sahipsiniz.

    Taleplerinizi Öne Sürerken Uyulması Gereken Usul ve Esaslar

    Kişisel verinin konusu olan siz ilgili kişi olarak yukarıda belirtilen haklarınızı, kullanmayı talep ettiğiniz hakka ilişkin açıklamalarınızı içeren yazılı veya Kişisel Verileri Koruma Kurulu’nun belirlediği diğer yöntemlerle, başvuruda talep ettiğiniz hususun açık ve anlaşılır şekilde

    Yukarda sunulan adrese ıslak imzalı olarak posta yolu ile, elden veya bizde kayıtlı olan e-posta hesabınızdan gönderebilirsiniz.

    Müracaatınıza esas teşkil eden hususların şahsınız ile ilgili olması, müracaatınızda kimlik ve adres bilgilerinizin bulunması gerekecektir. Kimlik doğrulaması bizde bulunan bilginizle sınırlı olarak yapılacaktır. Başkası adına müracaatta bulunacak iseniz; özel yetki içerir vekaletname ile başvurmanız gerekmektedir. Başvuru için özel bir format olmamakla birlikte web sitemizde bulunan başvuru formunu kullanabilirsiniz, talebinizin net bir şekilde yazılması net bir cevap verilmesini sağlayacaktır.

    Güncel Yazılar

    Haberler