Depresyon ve Anksiyetede bilişsel çarpıtmalar – 1

depresyon-ve-anksiyetede-bilissel-carpitmalar-1

Bilişsel çarpıtma, depresyon ve anksiyete gibi psikopatolojik durumların başlamasında veya sürdürülmesinde yer alan abartılı veya irrasyonel bir düşünce kalıbıdır. Aynı zamanda bu düşünceler bireylerin gerçeği yanlış algılamalarına neden olabilmektedir. Hemen hemen herkes zaman zaman bilişsel çarpıtma yapabilmektedir. Ancak aşağıda açıklanan düşünce kalıplarını sürekli kullanmak çeşitli psikiyatrik rahatsızlıkların başlangıcı olabilir.

  1. Filtreleme
  2. Ya hep ya hiç düşüncesi
  3. Aşırı genelleme
  4. -meli, -malı düşünceler

Filtreleme

En yaygın bilişsel çarpıtmalardan biri filtrelemedir. Filtreleme negatife odaklanıp pozitif durumların dışlandığı düşünce kalıbıdır. Bir kişide ya da durumda pozitif taraflar olsa bile, kişinin ya da durumun yalnızca negatif yönlerine odaklanılır. Örneğin, çok çalıştığınız bir projede sıkı çalışmanız üzerinden övgü alıyorsunuz ancak son olarak projeyi iyileştirmek için eleştiride bulunuluyor. Daha önceki övgüleri görmeyip sadece bu eleştiri üzerine durmanız moralinizin bozulmasına sebep oluyor. Bu durumda filtreleme kalıbını kullanmış oluyorsunuz.

Ya hep ya hiç düşüncesi

Kutuplaşmış düşünme, kendiniz ve dünya hakkında “ya hep ya hiç” şeklinde düşünmektir. Gri tonları olmadan siyah veya beyaz düşüncelerle meşgul olduğunuzda, bu tür bilişsel çarpıtmalar sizi yönlendirir. Örneğin, sağlıklı beslenmeye karar verdiniz. Ama bugün yemek hazırlayacak vaktiniz olmadığı için fastfood yiyorsunuz. Eğer bu durum sizi sağlıklı beslenme rutininizi mahvettiğiniz sonucuna götürür ve artık denememeye bile karar verirseniz ya hep ya hiç düşüncesi davranışlarınızı etkilemiş olur. Ya hep ya hiç düşüncesi, genellikle kendiniz ve başkaları için ilişkilerinizi ve motivasyonunuzu etkileyebilecek son derece gerçekçi olmayan standartlara yol açar.

Aşırı genelleme

Bir şeyi aşırı genelleştirdiğinizde, izole edilmiş bir olumsuz olayı alır ve onu hiç bitmeyen bir kayıp ve yenilgi modeline dönüştürürsünüz. Aşırı genelleme kalıbı kullanıyorsanız düşüncelerinizde sıkça “her zaman”, “asla”, “her şey” ve “hiçbir şey” ifadeleri ​​görülür. Örneğin, bir ekip toplantısında konuşuyorsunuz ve önerileriniz projeye dahil edilmiyor. Toplantıdan, “Terfi şansımı mahvettim. Asla doğru şeyi söylemem!” düşünceleriyle çıktığınızda aşırı genellemeyi kullanmış olursunuz.

-meli, -malı düşünceler

Bir işin nasıl olması gerektiğine dair fazla odaklandığınızda bu düşünce kalıbı ortaya çıkar. “Böyle olmalı, böyle olmak zorunda, böyle olması gerekir” gibi ifadeler düşüncelerinize hakim olur. Örneğin, İnsanların her zaman zamanında olması gerektiğini veya bağımsız birinin kendi kendine yeterli olması ve asla yardım istememesi gerektiğini düşünüyorsunuz, ya da kendiniz için “Her gün spor salonuna gitmeliyim” gibi gereklilik ifadeleriyle kendinizi motive etmeye çalıştığınıza inanabilirsiniz. Ancak koşullar değiştiğinde ve gerekeni yapamadığınızda sinirlenebilir, üzülebilir ya da kendinizi suçlu hissedebilirsiniz. Örneğin işten geç çıktınız ve spor salonuna gidemediniz. Gereklilik ifadeleri gerçekçi olmayan beklentiler yaratıp hayal kırıklığına, kızgınlığa yol açarak hem kendimiz hem de başkalarıyla olan ilişkilerimizde problemler yaratır.

Yukarıda bahsedilen bilişsel çarpıtmalar dışında, sonuca varma, duygusal akıl yürütme, felaketleştirme, kişiselleştirme gibi sık kullanılan başka bilişsel çarpıtmalar da bulunmaktadır. Bunlar, bir sonraki yazımızda incelenecektir.

KAYNAK:
– Psychcentral. 15 Cognitive Distortions to Blame for Your Negative Thinking. Published 2022. Accessed July 6, 2022.

    formu doldurun, biz sizi arayalım

    Veri Sorumlusu: Prof. Dr. Kemal Arıkan
    Adres: Halaskargazi Cad. No: 103, Gün Apt, Daire: 4B, 34371 Osmanbey/İstanbul
    E-posta: info@kemalarikan.com

    Paylaşmış olduğunuz kişisel ve özel nitelikli kişisel verileriniz, Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’na (KVKK) uygun olarak ve Tıp mevzuatı kapsamında yerine getirmiş olduğumuz hizmet ve faaliyet amaçlarımız ile bağlantılı, sınırlı ve ölçülü olarak işlenmektedir. Danışanlarımız için hazırlanan Danışan KVKK aydınlatma Metnini ayrıca okuyunuz.

    Kişisel Verilerinizin Toplanması Usulü ve Hukuki Sebebi

    Kişisel verileriniz elektronik ortamda toplanmaktadır. Web sitemizdeki randevu alın kısmında form doldurduğunuzda da burada amaçla bağlantılı veri toplama faaliyeti yapılmış olacaktır.  Web sitemiz ve randevu Formunun bağlı olduğu e-posta yurt içi sunucularda barındırılmaktadır.

    Kişisel verileriniz; web sitesi üzerinden internet erişimleri 5651 sayılı kanun kapsamında log kaydı (ip adresi ve zaman damgası, trafik bilgileri, cihaz bilgisi, hangi sayfada ne kadar süre kaldığı vb.) domain-Server sağlayıcı tarafından tutulabilir. Web sitemizde reklam amaçlı çerezler kullanılmamaktadır. Çerezleri kapatma yöntemi politikada belirtilmektedir. Web sitesi adres, iletişim, hizmet sunulan alanlar hakkında bilgi verilmesi amacı ile uygulamaya konulmuştur.

    Kişisel verilerinizin işlenmesinin hukuki sebepleri;
    – 5651 sayılı Kanun
    – Meşru menfaat

    Kişisel Verilerinizin İşlenmesi Amacı

    Kişisel verileriniz KVKK 4/2 maddesinde belirtilen ilkeler dikkate alınarak, Sağlık ile ilgili mevzuat çerçevesinde öngörülen faaliyet çerçevesinde; sağlanan hizmetlerden yararlanabilmenizi ve hizmetlerimizin tanıtımını temin edebilmek, mevzuatın getirdiği saklama yükümlülüğünün yerine getirilmesi ve diğer yükümlülüklere uymak amaçlarıyla işlenecektir.

    Kişisel verileriniz mevzuatta belirtilen süreler, mevzuatta düzenleme olmaması halinde meşru menfaat uygulamalarına bağlı olarak amaçla orantılı süre boyunca saklandıktan sonra dijital olanlar geri dönüşümsüz olarak silinme yoluyla imha edilmektedir. İlgili kişinin silme talebi halinde, mevzuata aykırı olmamak şartı ile derhal yerine getirilmektedir.

    Kişisel verileri saklanması ve imha politikamızda saklama süreleri detaylı olarak planlanmıştır. 5651 sayılı Kanuna göre trafik kayıtları en az 1 yıl tutulması gerekmektedir. Uygulamamızda 1 yıllık süreye uyulmaktadır.

    Kişisel Verilerinizin Aktarılması

    Kişisel verileriniz prensip olarak yurt dışına aktarılmamaktadır. Ancak web sitemizden sosyal medya hesaplarına (Instagram, Facebook, Twitter, Youtube) yönlendiğinizde web sitemizden ayrılmış ve yurt dışından sunulan bu hesaplara geçiş yapmış olacağınız bilinmelidir.

    Web sitemiz yurtiçinden sunulduğundan bu kapsamda alınan verileriniz yurtdışına aktarılmamaktadır. Aynı şekilde web sitemizde yer alan randevu formunun düştüğü mail adresi yurtiçinden sunulması sebebiyle formda yer alan kişisel verileriniz yurtdışına aktarılmamaktadır.

    Kişisel Verileriniz, yukarıda belirtilen amaçlara, KVKK ve diğer mevzuat hükümlerine uygun olarak, yurtiçinde bulunan Turhost (veri işleyen) sunucularında barındırılmaktadır.

    Kişisel Verisi İşlenen İlgili Kişi Olarak Haklarınız

    KVKK 11. Maddesi ve yürürlükte bulunan diğer mevzuat çerçevesinde;
    Kişisel verilerinizin işlenip işlenmediğini öğrenme,

    • Kişisel verileriniz işlenmişse buna ilişkin bilgi talep etme,
    • Kişisel verilerin işlenme amacını ve bunların amacına uygun kullanılıp kullanılmadığını öğrenme,
    • Yurt içinde veya yurt dışında kişisel verilerinizin aktarıldığı üçüncü kişileri bilme,
    • Kişisel verilerinizin eksik veya yanlış işlenmiş olması halinde bunların düzeltilmesini isteme,
    • KVKK mevzuatında öngörülen şartlar çerçevesinde kişisel verilerinizin silinmesini veya yok edilmesini isteme,
    • Eksik veya yanlış verilerin düzeltilmesi ile kişisel verilerinizin silinmesi veya yok edilmesini talep ettiğinizde, bu durumun kişisel verilerinizin aktarıldığı üçüncü kişilere bildirilmesini isteme,
    • İşlenen verilerin münhasıran otomatik sistemler vasıtasıyla analiz edilmesi suretiyle aleyhinize bir sonucun ortaya çıkmasına itiraz etme,
    • Kişisel verilerin kanuna aykırı olarak işlenmesi sebebiyle zarara uğramanız halinde bu zararın giderilmesini talep etme haklarına sahipsiniz.

    Taleplerinizi Öne Sürerken Uyulması Gereken Usul ve Esaslar

    Kişisel verinin konusu olan siz ilgili kişi olarak yukarıda belirtilen haklarınızı, kullanmayı talep ettiğiniz hakka ilişkin açıklamalarınızı içeren yazılı veya Kişisel Verileri Koruma Kurulu’nun belirlediği diğer yöntemlerle, başvuruda talep ettiğiniz hususun açık ve anlaşılır şekilde

    Yukarda sunulan adrese ıslak imzalı olarak posta yolu ile, elden veya bizde kayıtlı olan e-posta hesabınızdan gönderebilirsiniz.

    Müracaatınıza esas teşkil eden hususların şahsınız ile ilgili olması, müracaatınızda kimlik ve adres bilgilerinizin bulunması gerekecektir. Kimlik doğrulaması bizde bulunan bilginizle sınırlı olarak yapılacaktır. Başkası adına müracaatta bulunacak iseniz; özel yetki içerir vekaletname ile başvurmanız gerekmektedir. Başvuru için özel bir format olmamakla birlikte web sitemizde bulunan başvuru formunu kullanabilirsiniz, talebinizin net bir şekilde yazılması net bir cevap verilmesini sağlayacaktır.

    Güncel Yazılar

    Haberler