Algılanan kontrolün obsesif inançlar ve obsesif kompulsif belirtilerle ilişkisi

Algılanan kontrolün obsesif inançlar ve obsesif kompulsif belirtilerle ilişkisi

OKB, kontrol kavramıyla ilişkili olmakla beraber; kişinin düşüncelerini ve çevresini kontrol etmeye çalışması, davranışlarında kontrol kaybı yaşarken endişe hissetmesi OKB’de sıkça karşılaşılan bir durumdur.

Düşük kontrol algısı, OKB ve çeşitli kaygı bozukluklarında sürdürücü faktör olarak bilinmektedir. Kişiler, düşünceleri üzerindeki kontrol algılarıyla tutarlı olmayan başka bir yüksek düzeyde kontrol isteği duyduğunda sıkıntı yaşamaktadır. Aynı zamanda kontrol isteği kişiyi nötralize etme ve düşünceyi kontrol etmedeki stratejileri yeniden kazanmaya yöneltmektedir.

Yüksek düzeydeki kontrol isteğiyle uyuşmayan düşük kontrol algısı, kişiyi daha fazla kompulsiyona yöneltmekte ve böylelikle OKB belirtilerini tetiklemektedir. OKB belirtileri olan kişiler düşük kontrol algısına ve yüksek düzeyde kaygıya sahiptir. Aynı zamanda kişiler yaşadıkları tehdit ve endişe ile stresli olayların üzerinde düşük bir kontrol algısı oluşturmaktadır. Tehdit ve stresli olaylar karşısındaki düşük kontrol algısının OKB ile doğrudan bir ilişkisi olduğu bilinmektedir. OKB kökenli bir testin bilişsel modelinde kişinin kontrol edilebilirlik ile ilgili olumsuz değerlendirmesinde OKB belirtilerinin şiddetini artırdığı görülmüştür.

Algılanan kontrolün terapi sonuçlarına olan ilişkisini inceleyen bir çalışmanın bu konuda önemli kanıtlar elde etmiştir. Algılanan kontrolün OKB üzerindeki etkileri üzerinde çalışan başka bir çalışmada algılanan kontrolün OKB belirtileriyle negatif yönde bir ilişki olduğu saptanmıştır. Aynı şekilde düşük kontrol algısının OKB belirtilerinin ortaya çıkmasında doğrudan bir etkisi olduğuna dair bilgilere de ulaşılmıştır. OKB belirtilerinin yanında, kontrolle ilgili inançların da obsesif inançların gelişmesinde önemli bir faktördür.

Araştırma

Yapılan çalışmada (Güngör, 2021) algılanan kontrolün obsesif inançlar ve obsesif kompulsif belirtilerle olan ilişkilerini ve algılanan kontrolün obsesif kompulsif belirtiler üzerindeki etkisini görmeyi amaçlamıştır. Bu çalışmada kullanılan ölçekler Demografik Bilgi Formu, Algılanan Kontrol Ölçeği, Beck Depresyon Envanteri, Spielberger Durumluk ve Sürekli Kaygı Envanteri, Padua Envanteri Washington Eyalet Üniversitesi Gözden Geçirilmiş Formu ve Obsesif İnanışlar Ölçeği olmuştur.

Çalışmanın ilk aşamasında kullanılan Algılanan Kontrol Ölçeği Türkçeye çevrilerek güvenirlik ve geçerlilik çalışması yapılmıştır. Çalışmanın örneklemini 18 yaş üstü 301 katılımcı oluşturmuştur. Sonuçlara bakıldığında tehdidin kontrolü, stres kontrolü ve duygu kontrolü olmak üzere üç faktörlü bir yapının varlığından söz edilmiştir. Aynı zamanda Algılanan Kontrol Ölçeğinin psikometrik güvenilirlik ve geçerlilik değerleri ortaya konmuştur.

Bulgular

Çalışmanın ikinci aşamasının örneklemi 18 yaş üstü 265 katılımcı oluşturmuştur. Sonuçlara bakıldığında algılanan kontrolün hem obsesif inançlarla hem de obsesif kompulsif belirtilerle negatif ve anlamlı düzeyde bir ilişkili olduğu saptanmıştır. Aynı zamanda algılanan kontrolün alt gruplarından olan tehdidin, obsesif kompulsif bozukluk belirtilerinin alt gruplarında kendine/başkalarına zarar vermeye yönelik obsesyonel dürtüler ve düşünceleri yordadığı görülmüştür.

Sonuç olarak yapılan çalışmadan elde edilen bulgular, literatürle ve teorik yapıyla tutarlıdır. Çalışma, algılanan kontrolün obsesif kompulsif belirtiler ve obsesif inançlar üzerindeki ilişkisini desteklemektedir.

KAYNAK:
– Güngör, M. (2021). Algılanan kontrolün obsesif inançlar ve obsesif kompulsif belirtilerle ilişkisi (Master’s thesis, Maltepe Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü).

    formu doldurun, biz sizi arayalım

    Veri Sorumlusu: Prof. Dr. Kemal Arıkan
    Adres: Halaskargazi Cad. No: 103, Gün Apt, Daire: 4B, 34371 Osmanbey/İstanbul
    E-posta: info@kemalarikan.com

    Paylaşmış olduğunuz kişisel ve özel nitelikli kişisel verileriniz, Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’na (KVKK) uygun olarak ve Tıp mevzuatı kapsamında yerine getirmiş olduğumuz hizmet ve faaliyet amaçlarımız ile bağlantılı, sınırlı ve ölçülü olarak işlenmektedir. Danışanlarımız için hazırlanan Danışan KVKK aydınlatma Metnini ayrıca okuyunuz.

    Kişisel Verilerinizin Toplanması Usulü ve Hukuki Sebebi

    Kişisel verileriniz elektronik ortamda toplanmaktadır. Web sitemizdeki randevu alın kısmında form doldurduğunuzda da burada amaçla bağlantılı veri toplama faaliyeti yapılmış olacaktır.  Web sitemiz ve randevu Formunun bağlı olduğu e-posta yurt içi sunucularda barındırılmaktadır.

    Kişisel verileriniz; web sitesi üzerinden internet erişimleri 5651 sayılı kanun kapsamında log kaydı (ip adresi ve zaman damgası, trafik bilgileri, cihaz bilgisi, hangi sayfada ne kadar süre kaldığı vb.) domain-Server sağlayıcı tarafından tutulabilir. Web sitemizde reklam amaçlı çerezler kullanılmamaktadır. Çerezleri kapatma yöntemi politikada belirtilmektedir. Web sitesi adres, iletişim, hizmet sunulan alanlar hakkında bilgi verilmesi amacı ile uygulamaya konulmuştur.

    Kişisel verilerinizin işlenmesinin hukuki sebepleri;
    – 5651 sayılı Kanun
    – Meşru menfaat

    Kişisel Verilerinizin İşlenmesi Amacı

    Kişisel verileriniz KVKK 4/2 maddesinde belirtilen ilkeler dikkate alınarak, Sağlık ile ilgili mevzuat çerçevesinde öngörülen faaliyet çerçevesinde; sağlanan hizmetlerden yararlanabilmenizi ve hizmetlerimizin tanıtımını temin edebilmek, mevzuatın getirdiği saklama yükümlülüğünün yerine getirilmesi ve diğer yükümlülüklere uymak amaçlarıyla işlenecektir.

    Kişisel verileriniz mevzuatta belirtilen süreler, mevzuatta düzenleme olmaması halinde meşru menfaat uygulamalarına bağlı olarak amaçla orantılı süre boyunca saklandıktan sonra dijital olanlar geri dönüşümsüz olarak silinme yoluyla imha edilmektedir. İlgili kişinin silme talebi halinde, mevzuata aykırı olmamak şartı ile derhal yerine getirilmektedir.

    Kişisel verileri saklanması ve imha politikamızda saklama süreleri detaylı olarak planlanmıştır. 5651 sayılı Kanuna göre trafik kayıtları en az 1 yıl tutulması gerekmektedir. Uygulamamızda 1 yıllık süreye uyulmaktadır.

    Kişisel Verilerinizin Aktarılması

    Kişisel verileriniz prensip olarak yurt dışına aktarılmamaktadır. Ancak web sitemizden sosyal medya hesaplarına (Instagram, Facebook, Twitter, Youtube) yönlendiğinizde web sitemizden ayrılmış ve yurt dışından sunulan bu hesaplara geçiş yapmış olacağınız bilinmelidir.

    Web sitemiz yurtiçinden sunulduğundan bu kapsamda alınan verileriniz yurtdışına aktarılmamaktadır. Aynı şekilde web sitemizde yer alan randevu formunun düştüğü mail adresi yurtiçinden sunulması sebebiyle formda yer alan kişisel verileriniz yurtdışına aktarılmamaktadır.

    Kişisel Verileriniz, yukarıda belirtilen amaçlara, KVKK ve diğer mevzuat hükümlerine uygun olarak, yurtiçinde bulunan Turhost (veri işleyen) sunucularında barındırılmaktadır.

    Kişisel Verisi İşlenen İlgili Kişi Olarak Haklarınız

    KVKK 11. Maddesi ve yürürlükte bulunan diğer mevzuat çerçevesinde;
    Kişisel verilerinizin işlenip işlenmediğini öğrenme,

    • Kişisel verileriniz işlenmişse buna ilişkin bilgi talep etme,
    • Kişisel verilerin işlenme amacını ve bunların amacına uygun kullanılıp kullanılmadığını öğrenme,
    • Yurt içinde veya yurt dışında kişisel verilerinizin aktarıldığı üçüncü kişileri bilme,
    • Kişisel verilerinizin eksik veya yanlış işlenmiş olması halinde bunların düzeltilmesini isteme,
    • KVKK mevzuatında öngörülen şartlar çerçevesinde kişisel verilerinizin silinmesini veya yok edilmesini isteme,
    • Eksik veya yanlış verilerin düzeltilmesi ile kişisel verilerinizin silinmesi veya yok edilmesini talep ettiğinizde, bu durumun kişisel verilerinizin aktarıldığı üçüncü kişilere bildirilmesini isteme,
    • İşlenen verilerin münhasıran otomatik sistemler vasıtasıyla analiz edilmesi suretiyle aleyhinize bir sonucun ortaya çıkmasına itiraz etme,
    • Kişisel verilerin kanuna aykırı olarak işlenmesi sebebiyle zarara uğramanız halinde bu zararın giderilmesini talep etme haklarına sahipsiniz.

    Taleplerinizi Öne Sürerken Uyulması Gereken Usul ve Esaslar

    Kişisel verinin konusu olan siz ilgili kişi olarak yukarıda belirtilen haklarınızı, kullanmayı talep ettiğiniz hakka ilişkin açıklamalarınızı içeren yazılı veya Kişisel Verileri Koruma Kurulu’nun belirlediği diğer yöntemlerle, başvuruda talep ettiğiniz hususun açık ve anlaşılır şekilde

    Yukarda sunulan adrese ıslak imzalı olarak posta yolu ile, elden veya bizde kayıtlı olan e-posta hesabınızdan gönderebilirsiniz.

    Müracaatınıza esas teşkil eden hususların şahsınız ile ilgili olması, müracaatınızda kimlik ve adres bilgilerinizin bulunması gerekecektir. Kimlik doğrulaması bizde bulunan bilginizle sınırlı olarak yapılacaktır. Başkası adına müracaatta bulunacak iseniz; özel yetki içerir vekaletname ile başvurmanız gerekmektedir. Başvuru için özel bir format olmamakla birlikte web sitemizde bulunan başvuru formunu kullanabilirsiniz, talebinizin net bir şekilde yazılması net bir cevap verilmesini sağlayacaktır.

    Güncel Yazılar

    Haberler