Depresif Bilişsel Bozukluğunun Tedavi Yöntemleri

Depresif Bilişsel Bozukluğunun Tedavi Yöntemleri

Psödodemans’ın yani Depresif Bilişsel Bozukluğunun farmakolojik ve farmakolojik olmayan olmak üzere çeşitli şekillerde tedavisi mümkündür.

Farmakolojik Tedaviler

Seçici Serotonin Geri Alım İnhibitörleri (SSRI): Çalışmalar, kolinerjik yan etkilerin (bilişsel bozukluk dâhil) SSRI’larda daha az belirgin görülmesi sebebiyle serotonin geri alım inhibitörlerini (SSRI’lar) demansta depresyon için birinci basamak tedavi olarak onaylamaktadır.

Seçici Neruropinefrin Geri Alım İnhibitörleri (SNRI): SSRI’lardan bir sonraki tedavi yöntemidir. Venlafaksin, desvenlafaksin ve duloksetin içerir. Bu ilaç sınıfının geriatrik kişilerde güvenli olduğu düşünülmektedir.

Kolinesteraz Baskılayıcıları: Bu ilaçların demans hastalarında subendromal depresyonu iyileştirdiği bulunmuştur. Hem bilişsel özellikleri iyileştirmede hem de demansın davranışsal belirtileri üzerinde olumlu bir etkisi vardır.

Zolmitriptan: Depresyon ve ilişkili bilişsel bozukluk tedavisinde etkili olduğu bulunan bir 5-HT-1B agonistidir. Serotonerjik reseptörleri değiştirerek etki eder.

Vortioxetine: Çok modlu bir etki mekanizmasına sahiptir. 5-HT1A reseptörlerinde agonist, 5-HT1B kısmi agonist ve 5-HT3 reseptör antagonisti. Son veriler, bilişsel eksikliklerle birlikte depresyon tedavisinde etkinliğini doğrulamaktadır. Olumsuz etkiler SSRI’lara benzer.

Farmakolojik Olmayan Yöntemler 

  1. Transcranial Manyetik Uyarım (TMS) tedavisi: Özellikle dirençli depresyonda etkili olan TMS tedavisi, ilaçları tolere edemeyen depresyon grubunda etkilidir. Yapılan çalışmalar rTMS’nin tedaviye dirençli depresyonda bilişsel problemlerin azalmasında ümit vadeden bir girişimsel olmayan bir teknik olduğunu göstermiştir.
  2. Electroconvulsive terapi (ECT): Depresyonda ve bilişsel bozukluklara yol açan diğer bozukluklarda güvenli ve faydalıdır. ECT, yaşlılarda demansla ilişkili majör depresif bozukluğa bağlı bilişsel hasarı sınırlı kalmasını sağlar. Yapılan çalışmalar, demanslı depresif hastalarda, hem ruh hali hem de bilişte önemli iyileşmeler gösterdi. Yan etki olarak kafa karışıklığına yol açsa da bu durum, EKT uygulama sıklığının haftada bir ile iki kez düşürülmesiyle azaltılabilir.
  3. Kişilerarası / Davranışsal Yaklaşımlar: Her iki strateji de hastalarda ve aile üyelerinde depresif belirtilerde önemli iyileşme ile ilişkilidir. Özellikle, bakıcı için uygulanan terapi, bilişsel bozuklukla ilişkili depresyonu olan hastanın tedavisinde kritik bir faktördür.
  4. Sağlıklı Alışkanlıklar
    1. Diyet: Araştırmacılar, ‘sağlıklı’ bir diyet rutini uygulayan kişilerin depresyona girme olasılığının daha düşük olduğunu tespit ettiler.
    2. Düzenli Egzersiz: Günlük egzersizin beyin kaynaklı nörotrofik faktör (BDNF) üzerindeki olumlu etkisi, yoga ve meditasyon gibi aktivitelerin düzenli yapıldığında iç karartıcı bozukluklara karşı koruma sağladığı gözlemlenmiştir.
    3. Omega-3 yağ asitleri: Serotonerjik ve dopaminerjik nörotransmiterleri düzenleyerek duygudurum düzenlemesine yol açar. Aynı zamanda antiinflamatuar etkiye sahiptir.

Sonuç

Depresif bilişsel bozukluk, birkaç etiyolojiye sahip çok sayıda nedene bağlı olabildiğinden tanıda güçlük oluşturabilmektedir. Bu vakalar, bilişsel bozuklukla ilişkili majör bir depresif bozukluğun belirti gösterir.

Sonuçta, kişideki depresif bilişsel bozuklukların nedenini anlamak için kapsamlı bir inceleme, biliş değerlendirmesi ve laboratuvar testleri gerekmektedir. Bu sebeple, depresif bilişsel bozuklukların erken teşhisi ve tedavisi için meslekler arası kolektif aktivite önemlidir. Örneğin, yaşlı bir kişi davranış bozukluklarının yanı sıra hafıza problemlerinden şikâyet ederse, klinisyen depresif bilişsel bozuklukların farklılığını düşünmelidir. Tedavideyse, ileri yaş grubunda zorluk oluşturan, polifarmasi ve ilaç etkileşimleri göz önüne alınmalıdır.

Girişimsel olmayan tedavi yöntemleri (ilişkisel/davranışsal terapi, TMS) tedavi planında düşünülebilir. Bunun yanında, bakıcının da rehabilitasyonunu içeren sağlıklı ve istikrarlı bir yaşam ortamının oluşturulması tedavi amaçlarının arasında olmalıdır.

Depresif bilişsel bozukluklarla ilgili sonuçları iyileştirmek ve istenmeyen durumları azaltmak için, meslekler arası bir ekip stratejisi büyük önem taşımaktadır.

KAYNAKÇA:

  • Sekhon, S., & Marwaha, R. (2020). Depressive Cognitive Disorders (Pseudodementia). StatPearls [Internet].
  • Marra, H. L. D., Myczkowski, M. L., Memória, C. M., Arnaut, D., Ribeiro, P. L., Mansur, C. G. S., Alberto, R. L., Bellini, B. B., da Silva, A. A. F., Tortella, G., de Andrade, D. C., Teixeira, M. J., Forlenza, O. V., & Marcolin, M. A. (2015). Transcranial magnetic stimulation to address mild cognitive impairment in the elderly: A randomized controlled study. Behavioural Neurology, 2015, Article 287843.
  • Emek-Savaş DD, Yerlikaya D, Yener GG (2018). Saat Çizme Testinin İki Farklı Puanlama Sisteminin Türkiye Normları ve Geçerlik-Güvenirlik Çalışması. Turk J Neurol. 24:143-152 DOI:10.4274/tnd.26504
  • https://www.ozguroner.dr.tr/testler/noropsikolojik-degerlendirmelerde-zeka-testleri-dikkat-yurutucu-islev-testleri-gelisim-testleri-bellek.html
  • Korkmaz NÇ ve Bilek F. (2018). Parkinson Hastalarında Bilişsel (Kognitif) Bozuklukların Değerlendirilmesi. TFD Nörolojik Fizyoterapi Grubu Bülteni. 4(10):1-11
  • http://www.norofzt.org/wp-content/uploads/2018/10/Ekim-2018-B%C3%BClten.pdf

    formu doldurun, biz sizi arayalım

    Veri Sorumlusu: Prof. Dr. Kemal Arıkan
    Adres: Halaskargazi Cad. No: 103, Gün Apt, Daire: 4B, 34371 Osmanbey/İstanbul
    E-posta: info@kemalarikan.com

    Paylaşmış olduğunuz kişisel ve özel nitelikli kişisel verileriniz, Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’na (KVKK) uygun olarak ve Tıp mevzuatı kapsamında yerine getirmiş olduğumuz hizmet ve faaliyet amaçlarımız ile bağlantılı, sınırlı ve ölçülü olarak işlenmektedir. Danışanlarımız için hazırlanan Danışan KVKK aydınlatma Metnini ayrıca okuyunuz.

    Kişisel Verilerinizin Toplanması Usulü ve Hukuki Sebebi

    Kişisel verileriniz elektronik ortamda toplanmaktadır. Web sitemizdeki randevu alın kısmında form doldurduğunuzda da burada amaçla bağlantılı veri toplama faaliyeti yapılmış olacaktır.  Web sitemiz ve randevu Formunun bağlı olduğu e-posta yurt içi sunucularda barındırılmaktadır.

    Kişisel verileriniz; web sitesi üzerinden internet erişimleri 5651 sayılı kanun kapsamında log kaydı (ip adresi ve zaman damgası, trafik bilgileri, cihaz bilgisi, hangi sayfada ne kadar süre kaldığı vb.) domain-Server sağlayıcı tarafından tutulabilir. Web sitemizde reklam amaçlı çerezler kullanılmamaktadır. Çerezleri kapatma yöntemi politikada belirtilmektedir. Web sitesi adres, iletişim, hizmet sunulan alanlar hakkında bilgi verilmesi amacı ile uygulamaya konulmuştur.

    Kişisel verilerinizin işlenmesinin hukuki sebepleri;
    – 5651 sayılı Kanun
    – Meşru menfaat

    Kişisel Verilerinizin İşlenmesi Amacı

    Kişisel verileriniz KVKK 4/2 maddesinde belirtilen ilkeler dikkate alınarak, Sağlık ile ilgili mevzuat çerçevesinde öngörülen faaliyet çerçevesinde; sağlanan hizmetlerden yararlanabilmenizi ve hizmetlerimizin tanıtımını temin edebilmek, mevzuatın getirdiği saklama yükümlülüğünün yerine getirilmesi ve diğer yükümlülüklere uymak amaçlarıyla işlenecektir.

    Kişisel verileriniz mevzuatta belirtilen süreler, mevzuatta düzenleme olmaması halinde meşru menfaat uygulamalarına bağlı olarak amaçla orantılı süre boyunca saklandıktan sonra dijital olanlar geri dönüşümsüz olarak silinme yoluyla imha edilmektedir. İlgili kişinin silme talebi halinde, mevzuata aykırı olmamak şartı ile derhal yerine getirilmektedir.

    Kişisel verileri saklanması ve imha politikamızda saklama süreleri detaylı olarak planlanmıştır. 5651 sayılı Kanuna göre trafik kayıtları en az 1 yıl tutulması gerekmektedir. Uygulamamızda 1 yıllık süreye uyulmaktadır.

    Kişisel Verilerinizin Aktarılması

    Kişisel verileriniz prensip olarak yurt dışına aktarılmamaktadır. Ancak web sitemizden sosyal medya hesaplarına (Instagram, Facebook, Twitter, Youtube) yönlendiğinizde web sitemizden ayrılmış ve yurt dışından sunulan bu hesaplara geçiş yapmış olacağınız bilinmelidir.

    Web sitemiz yurtiçinden sunulduğundan bu kapsamda alınan verileriniz yurtdışına aktarılmamaktadır. Aynı şekilde web sitemizde yer alan randevu formunun düştüğü mail adresi yurtiçinden sunulması sebebiyle formda yer alan kişisel verileriniz yurtdışına aktarılmamaktadır.

    Kişisel Verileriniz, yukarıda belirtilen amaçlara, KVKK ve diğer mevzuat hükümlerine uygun olarak, yurtiçinde bulunan Turhost (veri işleyen) sunucularında barındırılmaktadır.

    Kişisel Verisi İşlenen İlgili Kişi Olarak Haklarınız

    KVKK 11. Maddesi ve yürürlükte bulunan diğer mevzuat çerçevesinde;
    Kişisel verilerinizin işlenip işlenmediğini öğrenme,

    • Kişisel verileriniz işlenmişse buna ilişkin bilgi talep etme,
    • Kişisel verilerin işlenme amacını ve bunların amacına uygun kullanılıp kullanılmadığını öğrenme,
    • Yurt içinde veya yurt dışında kişisel verilerinizin aktarıldığı üçüncü kişileri bilme,
    • Kişisel verilerinizin eksik veya yanlış işlenmiş olması halinde bunların düzeltilmesini isteme,
    • KVKK mevzuatında öngörülen şartlar çerçevesinde kişisel verilerinizin silinmesini veya yok edilmesini isteme,
    • Eksik veya yanlış verilerin düzeltilmesi ile kişisel verilerinizin silinmesi veya yok edilmesini talep ettiğinizde, bu durumun kişisel verilerinizin aktarıldığı üçüncü kişilere bildirilmesini isteme,
    • İşlenen verilerin münhasıran otomatik sistemler vasıtasıyla analiz edilmesi suretiyle aleyhinize bir sonucun ortaya çıkmasına itiraz etme,
    • Kişisel verilerin kanuna aykırı olarak işlenmesi sebebiyle zarara uğramanız halinde bu zararın giderilmesini talep etme haklarına sahipsiniz.

    Taleplerinizi Öne Sürerken Uyulması Gereken Usul ve Esaslar

    Kişisel verinin konusu olan siz ilgili kişi olarak yukarıda belirtilen haklarınızı, kullanmayı talep ettiğiniz hakka ilişkin açıklamalarınızı içeren yazılı veya Kişisel Verileri Koruma Kurulu’nun belirlediği diğer yöntemlerle, başvuruda talep ettiğiniz hususun açık ve anlaşılır şekilde

    Yukarda sunulan adrese ıslak imzalı olarak posta yolu ile, elden veya bizde kayıtlı olan e-posta hesabınızdan gönderebilirsiniz.

    Müracaatınıza esas teşkil eden hususların şahsınız ile ilgili olması, müracaatınızda kimlik ve adres bilgilerinizin bulunması gerekecektir. Kimlik doğrulaması bizde bulunan bilginizle sınırlı olarak yapılacaktır. Başkası adına müracaatta bulunacak iseniz; özel yetki içerir vekaletname ile başvurmanız gerekmektedir. Başvuru için özel bir format olmamakla birlikte web sitemizde bulunan başvuru formunu kullanabilirsiniz, talebinizin net bir şekilde yazılması net bir cevap verilmesini sağlayacaktır.

    Güncel Yazılar

    Haberler