Merak ve İnsanın Gelişimi

Merak ve İnsanın Gelişimi

Tam olarak ne olduğunu, nasıl işlediğini tarif etmenin güç olduğu bir şey olan merak duygusuna sahip olmak insanlar için kötü bir şey midir? İnsan-lar için çeşitli biçimlerde zararı olan bir kötü arayış mıdır? Bu yazımızda merak ve insanın/insanlığın gelişimi arasında olduğuna inandığım pozitif yönlü ilişkiye ve konuya odaklanalım.

Yaşadığı küçük doğal çevreden çıkması, başka bir yeri ilk önce zihninde hayal ederek canlandırması, hali hazırda mevcut olan şeylerle hiçbir zaman yetinmemesi ve yeniyi araması… gibi özellikler, bütün bir insanlık tarihindeki en büyük ve kökten değişimlerin ilk hareket noktasıdır. Bu güçlü dürtü ve/ya duyguya kısaca “merak” denilmektedir. Bilimdeki ve uygarlıktaki gelişimlerin ve büyük değişimlerin temel kaynağı bu güçlü duygulanımdır, sonsuz bir şekilde kaynayan merak etmedir.

Eğer atalarımız olan insanlar yaşadıkları küçük yaşam çevrelerinden hiç çıkmamış olsalardı, yaşam pratiklerimizde yeni herhangi bir şey oluşamazdı. Hatta çok büyük ihtimalle şu anki ‘biz’ bile ortaya çıkamazdı. O küçük topluluk halleriyle kalırlar, yeni bir şeyin oluşmasına neden olacak hareketler içerisinde de olamazlardı. Bunun sonucunda da her şey adeta donarak olduğu gibi bir sabitlikte kalırdı, uygarlık dediğimiz de elbette ki gelişemezdi. Evet açıklıkla söylenebilir ki, bütün bunların kaynağında merak etme vardır, merak duygusu gelişimin adeta ikiz kardeşidir. Gelişimin ve değişimin kaynağında ilk olarak temel ve somut ihtiyaçlar varsa, ikinci olarak da merak duygusu vardır. Bu böyle olmamış olsaydı ve insan kendi büyüklerinden gördüklerinin biricik gerçek olduğunu her zaman düşünmüş olsaydı, kuşaklar arasındaki farktan beslenen gelişim nasıl olabilirdi? Burada tabir caizse “yaramaz çocuk” olmak ve doğal çevrenin göstererek belirlediği sınırların dışına çıkabilmek, keşiflerin de kaynağındaki motivasyonla esastan aynı şeydir. ‘Norm’ olandan sapma, her zaman kötü şeylere sebebiyet veren bir ilke olmadığı gibi, çoğu zaman da gelişmelerin, keşiflerin kaynağıdır.

Bilim tarihinden bir somut örnek ile devam edelim. Canlılık tarihini açıklamaya girişen en önemli olay nedir diye sorsa biri, herhalde pek çok kişi evrim sürecinin keşfidir diyecektir. Bu keşif nasıl oldu peki? Charles Darwin’in çeşitli türdeki canlıların değişiminde olanları merak etmesi, farklı olanların bu farklılığının kaynağını bulmaya çalışarak çabalaması ve ancak sadece merakla sınırlı kalmadan, araştırma yöntemleriyle merakının peşine düşmesi büyük bir çığır açıcı olay oldu. Bu türden keşiflerde merak bir ilk hareket kaynağıdır elbette, ancak bilimin yöntemleriyle güçlendirildiği zaman ve sistemli bir çabanın eşliğinde bir neticeye varabilir, aksi halde bir taslak merak olarak kalacaktır. Darwin canlıların değişimini merak etti, türlerin değişimini, farklılaşmasını, genel anlamda kökenlerini, gelişen veya körelen vücut uzuvlarını araştırdı ve sonunda ortaya bir gelişim süreci sistemi koydu. Ne olduğundan, detaylarından bağımsız olarak, burada odaklandığımız nokta, onun ortaya koyduğu çalışmanın itici gücü olarak merak duygusunun varlığıdır. Eğer merak etmeseydi, bilimsel bir gelişmenin zemini bile oluşamazdı. Gündelik küçük çıkar ve faydacılıklardan ve de kısa vadeli kar hedeflerinden bambaşka bir kulvarda ilerleyen bir merak bu.

Niçin? Bilmek, öğrenmek, aktarmak ve keşfetmek için. Hepsi bundan ibaret. Bilgiye erişmek, ona nüfuz etmekten öte diğer sonuçlar detay durumundadır. Ancak aynı zamanda bütün bu süreç adeta bir terapi işlevi de görebilecek şeylerdir. Kişi önce kendi benliğini keşfederek, kendini yetenekleriyle yaptığı işlerden haz almaya vererek, eş zamanlı olarak çevresindeki ilgili kişileri de besleyecektir. İnsanlar niçin yazı yazar, dersler verir, kurgu romanlar oluşturur? Yazma sürecindeki meraklarının peşine düşerler ve kurgu yaparlar, o kurgunun etrafında yeni bir dünya oluşur. Ortaklaşan merak duygusu etrafında yeni bir topluluk oluşacak ve benzeri bir hedefe yönelmenin kendisi kişiye ayrı bir dinginlik verecektir. Bu meraktan kaynaklanan yeni durum gelişimin de kaynağı olacaktır.

Bu bağlam içerisinde geçtiğimiz yüzyılın en önemli gezgin düşünürlerinden biri olan Şevket Süreyya Aydemir, insanî merak ve onunla doğrudan ilgili olarak arayış halinde olmaya dair şunları söylüyordu: “Benim ödediğim paha, hayatımın hepsidir. Ama bundan üzgün değilim. Ödediğim bedel, ulaştığım kaynak için çok değildir. Çünkü bu kaynağın peşinde ben, yıllar yılı kaybettiğim en değerli şeyi, yani kendimi buldum.” (Suyu Arayan Adam, syf408).

Galiba son derece haklı ve yerinde bir tespittir bu. Zira sonu gelmeyen bir merakla kamçılanan bir arayış tutkusunun sonunda (eğer bir sonu varsa) bir değişim-gelişim olacağı konusu net olarak kesindir. Bu büyük bir değişimler ağı olmasa bile, insanın kendinin değişiminin ilk hareket noktası olacaktır. Buna da çok küçük bir değişim demek pek mümkün değil aslında ya…

Bir merceğin ucundan bütün bir dünyayı izleyebilecek genişlikteki bir merak, gerçekten bütün bir dünyayı anlama, yorumla ve geliştirmenin sağlam bir ilk adımı olabilecek gücü içerisinde daima barındırır. Bazı zamanlar burnumuzun dibindeki şeyleri göremesek bile, ufkun sonsuzluğu ile dünyayı keşfetmenin sonunda o hemen yanı başımızdaki gerçekliği de keşfetmiş oluruz. Gözümüz hep o mercekte ve o ufuktaki yeni yerlerde olsun, merakımız ve gelişme arzumuz hiçbir zaman bitmesin…. Sürekli canlı olan, kendini bir biçimde sürekli olarak yenileyen bu yaşamın kaynağı ve yeni şeylerin oluşum gücü bu meraktan fışkırmaktadır. Merakımız daim olsun!

Z. Soner Dinç

    formu doldurun, biz sizi arayalım

    Veri Sorumlusu: Prof. Dr. Kemal Arıkan
    Adres: Halaskargazi Cad. No: 103, Gün Apt, Daire: 4B, 34371 Osmanbey/İstanbul
    E-posta: info@kemalarikan.com

    Paylaşmış olduğunuz kişisel ve özel nitelikli kişisel verileriniz, Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’na (KVKK) uygun olarak ve Tıp mevzuatı kapsamında yerine getirmiş olduğumuz hizmet ve faaliyet amaçlarımız ile bağlantılı, sınırlı ve ölçülü olarak işlenmektedir. Danışanlarımız için hazırlanan Danışan KVKK aydınlatma Metnini ayrıca okuyunuz.

    Kişisel Verilerinizin Toplanması Usulü ve Hukuki Sebebi

    Kişisel verileriniz elektronik ortamda toplanmaktadır. Web sitemizdeki randevu alın kısmında form doldurduğunuzda da burada amaçla bağlantılı veri toplama faaliyeti yapılmış olacaktır.  Web sitemiz ve randevu Formunun bağlı olduğu e-posta yurt içi sunucularda barındırılmaktadır.

    Kişisel verileriniz; web sitesi üzerinden internet erişimleri 5651 sayılı kanun kapsamında log kaydı (ip adresi ve zaman damgası, trafik bilgileri, cihaz bilgisi, hangi sayfada ne kadar süre kaldığı vb.) domain-Server sağlayıcı tarafından tutulabilir. Web sitemizde reklam amaçlı çerezler kullanılmamaktadır. Çerezleri kapatma yöntemi politikada belirtilmektedir. Web sitesi adres, iletişim, hizmet sunulan alanlar hakkında bilgi verilmesi amacı ile uygulamaya konulmuştur.

    Kişisel verilerinizin işlenmesinin hukuki sebepleri;
    – 5651 sayılı Kanun
    – Meşru menfaat

    Kişisel Verilerinizin İşlenmesi Amacı

    Kişisel verileriniz KVKK 4/2 maddesinde belirtilen ilkeler dikkate alınarak, Sağlık ile ilgili mevzuat çerçevesinde öngörülen faaliyet çerçevesinde; sağlanan hizmetlerden yararlanabilmenizi ve hizmetlerimizin tanıtımını temin edebilmek, mevzuatın getirdiği saklama yükümlülüğünün yerine getirilmesi ve diğer yükümlülüklere uymak amaçlarıyla işlenecektir.

    Kişisel verileriniz mevzuatta belirtilen süreler, mevzuatta düzenleme olmaması halinde meşru menfaat uygulamalarına bağlı olarak amaçla orantılı süre boyunca saklandıktan sonra dijital olanlar geri dönüşümsüz olarak silinme yoluyla imha edilmektedir. İlgili kişinin silme talebi halinde, mevzuata aykırı olmamak şartı ile derhal yerine getirilmektedir.

    Kişisel verileri saklanması ve imha politikamızda saklama süreleri detaylı olarak planlanmıştır. 5651 sayılı Kanuna göre trafik kayıtları en az 1 yıl tutulması gerekmektedir. Uygulamamızda 1 yıllık süreye uyulmaktadır.

    Kişisel Verilerinizin Aktarılması

    Kişisel verileriniz prensip olarak yurt dışına aktarılmamaktadır. Ancak web sitemizden sosyal medya hesaplarına (Instagram, Facebook, Twitter, Youtube) yönlendiğinizde web sitemizden ayrılmış ve yurt dışından sunulan bu hesaplara geçiş yapmış olacağınız bilinmelidir.

    Web sitemiz yurtiçinden sunulduğundan bu kapsamda alınan verileriniz yurtdışına aktarılmamaktadır. Aynı şekilde web sitemizde yer alan randevu formunun düştüğü mail adresi yurtiçinden sunulması sebebiyle formda yer alan kişisel verileriniz yurtdışına aktarılmamaktadır.

    Kişisel Verileriniz, yukarıda belirtilen amaçlara, KVKK ve diğer mevzuat hükümlerine uygun olarak, yurtiçinde bulunan Turhost (veri işleyen) sunucularında barındırılmaktadır.

    Kişisel Verisi İşlenen İlgili Kişi Olarak Haklarınız

    KVKK 11. Maddesi ve yürürlükte bulunan diğer mevzuat çerçevesinde;
    Kişisel verilerinizin işlenip işlenmediğini öğrenme,

    • Kişisel verileriniz işlenmişse buna ilişkin bilgi talep etme,
    • Kişisel verilerin işlenme amacını ve bunların amacına uygun kullanılıp kullanılmadığını öğrenme,
    • Yurt içinde veya yurt dışında kişisel verilerinizin aktarıldığı üçüncü kişileri bilme,
    • Kişisel verilerinizin eksik veya yanlış işlenmiş olması halinde bunların düzeltilmesini isteme,
    • KVKK mevzuatında öngörülen şartlar çerçevesinde kişisel verilerinizin silinmesini veya yok edilmesini isteme,
    • Eksik veya yanlış verilerin düzeltilmesi ile kişisel verilerinizin silinmesi veya yok edilmesini talep ettiğinizde, bu durumun kişisel verilerinizin aktarıldığı üçüncü kişilere bildirilmesini isteme,
    • İşlenen verilerin münhasıran otomatik sistemler vasıtasıyla analiz edilmesi suretiyle aleyhinize bir sonucun ortaya çıkmasına itiraz etme,
    • Kişisel verilerin kanuna aykırı olarak işlenmesi sebebiyle zarara uğramanız halinde bu zararın giderilmesini talep etme haklarına sahipsiniz.

    Taleplerinizi Öne Sürerken Uyulması Gereken Usul ve Esaslar

    Kişisel verinin konusu olan siz ilgili kişi olarak yukarıda belirtilen haklarınızı, kullanmayı talep ettiğiniz hakka ilişkin açıklamalarınızı içeren yazılı veya Kişisel Verileri Koruma Kurulu’nun belirlediği diğer yöntemlerle, başvuruda talep ettiğiniz hususun açık ve anlaşılır şekilde

    Yukarda sunulan adrese ıslak imzalı olarak posta yolu ile, elden veya bizde kayıtlı olan e-posta hesabınızdan gönderebilirsiniz.

    Müracaatınıza esas teşkil eden hususların şahsınız ile ilgili olması, müracaatınızda kimlik ve adres bilgilerinizin bulunması gerekecektir. Kimlik doğrulaması bizde bulunan bilginizle sınırlı olarak yapılacaktır. Başkası adına müracaatta bulunacak iseniz; özel yetki içerir vekaletname ile başvurmanız gerekmektedir. Başvuru için özel bir format olmamakla birlikte web sitemizde bulunan başvuru formunu kullanabilirsiniz, talebinizin net bir şekilde yazılması net bir cevap verilmesini sağlayacaktır.

    Güncel Yazılar

    Haberler